Yöntemler
Burada iki tür yazı var ve ikisini ayırdım. Biri denenebilecek yöntemler: başlama, erteleme, düzen. Hangisinin sende tutacağını bilemem; bir yöntemi işaretlersen burada da görünür. Öbürü bilgi rehberleri: tanı, ilaç, haklar ve araştırmalar. Onlar bir deneme değil, kaynaklarıyla yazılmış derlemeler. Yukarıdaki süzgeçten birini seçebilirsin.
- Uzun
DEHB ile çalışırken KPSS ve ALES'e hazırlanmak
Tam zamanlı iş varken sınava hazırlanmak: yetişkin DEHB'de enerji bütçesi, akşam çalışmasının sınırları, hafta sonu tuzağı ve yıllara yayılan denemelerde tükenmeyi önlemek.
12 dk - Uzun
DEHB ve matematik: işlem hataları ve uzun sorular
DEHB'li öğrencide matematik neden ayrı bir zorluk: çalışma belleğinin rolü, işlem hataları, uzun soruda kaybolmak, diskalkuli ayrımı ve işe yarayan çalışma düzeni.
11 dk - Uzun
DEHB ile LGS'ye hazırlanmak: veli ve öğrenci için
DEHB'li bir sekizinci sınıf öğrencisi LGS sürecini nasıl yürütür: ergenlikle çakışan bir yıl, çalışma düzeni, deneme, okul ile denge ve velinin rolü.
12 dk - OrtaRehber
DEHB için hangi doktora gidilir?
DEHB değerlendirmesini kim yapar, hangi poliklinik, nöroloji mi psikiyatri mi, psikolog tanı koyabilir mi? Türkiye'de başvuru yolu adım adım.
5 dk - Uzun
DEHB ile YKS'ye hazırlanmak: bir yıllık plan
DEHB'li bir öğrenci YKS sürecini nasıl yürütür: yıllık takvim, TYT ve AYT dengesi, deneme düzeni, ilaç ve uyku, sınav düzenlemesi ve çöken planı onarmak.
15 dk - OrtaRehber
DEHB neden olur? Sebepleri ve sebep olmayanlar
DEHB'nin nedenleri üzerine bugün ne biliniyor: kalıtımın payı, doğum öncesi etkenler, nedensellik ile ilişki farkı ve sebep olmadığı gösterilmiş şeyler.
5 dk - OrtaRehber
Dikkat eksikliği nedir? DEHB ile aynı şey mi?
Dikkat eksikliği bir tanı mı, belirti mi? DEB ile DEHB arasındaki fark, adın neden değiştiği ve dikkat dağınıklığının DEHB dışındaki sebepleri.
5 dk - OrtaRehber
Yetişkinlerde DEHB belirtileri nelerdir?
Yetişkinlikte DEHB nasıl görünür: dikkat, dürtüsellik ve iç huzursuzluk belirtileri, ölçütlerin yetişkinde nasıl değiştiği ve listenin neden yetmediği.
5 dk - OrtaRehber
Otizm ve DEHB birlikteyse okul süreci nasıl yürür?
AuDHD tanısı olan çocukta RAM değerlendirmesi, BEP hedefleri ve sınıf içi düzenlemeler: iki tablonun birbiriyle çelişen ihtiyaçları nasıl planlanır.
4 dk - OrtaRehber
ÇÖZGER nedir? DEHB'li çocukta nasıl alınır
18 yaş altı için engelli raporunun yerini alan değerlendirme: özel gereksinim düzeyleri, başvuru süreci, süresi ve itiraz hakkı.
4 dk - KısaRehber
DEHB ilaç raporu nasıl çıkar?
İlacı SGK'nın karşılaması için gereken rapor: kim düzenliyor, ne kadar geçerli, reçeteyle farkı ne ve süresi dolduğunda ne oluyor.
3 dk - KısaRehber
Destek eğitim odası nedir, DEHB'li öğrenci yararlanabilir mi?
Okul içinde verilen birebir destek: kimler yararlanır, haftada kaç saat, nasıl başvurulur ve DEHB'li öğrencide ne işe yarar.
3 dk - KısaRehber
Üniversitede engelli öğrenci birimi: DEHB için ne yapar?
Üniversitede ders ve sınav düzenlemesi istemek: birime nasıl başvurulur, hangi belge gerekir, hangi düzenlemeler konuşulur ve süreç ne kadar sürer.
3 dk - Orta
Beş dakika kuralı: başlamayı zorunlu kılmak
Bir işe yalnızca beş dakika ayırmayı taahhüt etmek neden başlamayı kolaylaştırıyor, protokol nasıl uygulanır ve hangi durumlarda işe yaramıyor.
4 dk - Kısa
Beyaz gürültü DEHB'de odaklanmaya yarar mı?
Beyaz ve pembe gürültünün DEHB'de bilişsel performansa etkisi: orta düzey beyin uyarılması modeli, karışık kanıtlar ve pratik uygulama protokolü.
3 dk - Kısa
Hareketli oturmak: kıpırdamak neden yardım ediyor
DEHB'de ayak sallamak ve kıpırdamak dikkati dağıtmıyor, bazı görevlerde destekliyor olabilir. Kanıt, mekanizma ve gündelik uygulama.
3 dk - Kısa
Sadece aç kuralı: dosyayı açmakla yetinmek
Bir işe başlamak yerine yalnızca ilgili dosyayı, defteri ya da uygulamayı açmayı taahhüt etmek. Neden işe yarıyor ve nerede tıkanıyor.
2 dk - Kısa
WOOP: hayali plana çeviren dört adım
Zihinsel karşıtlaştırma ve engel planlaması: pozitif hayal kurmanın neden yetmediği, WOOP'un dört adımı ve DEHB'de nasıl uygulandığı.
3 dk - Kısa
Yarım bırakarak durmak: ertesi güne kapı açmak
Çalışmayı bitmiş bir yerde değil, ortasında bırakmak ertesi gün başlamayı kolaylaştırıyor. Yöntemin mantığı, protokolü ve sınırları.
3 dk - KısaRehber
BEP nedir? DEHB'li öğrenci için ne değiştirir
Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı: kim hazırlıyor, içinde ne var, DEHB'li öğrencide neye yarıyor, veli olarak sürece nasıl dahil olunur.
3 dk - OrtaRehber
Concerta nedir? OROS metilfenidat nasıl çalışır
Concerta'nın içindeki etken madde, OROS denilen salınım sisteminin nasıl çalıştığı, neden bölünmediği, etkinin gün içindeki seyri ve Türkiye'deki reçete çerçevesi.
4 dk - KısaRehber
DEHB'de engelli raporu alınır mı?
DEHB'de engelli sağlık kurulu raporu süreci: neye bakılıyor, oran nasıl belirleniyor, hangi belgeler gerekiyor, rapor neyi sağlıyor ve neyi sağlamıyor.
3 dk - KısaRehber
DEHB ilacı bulunamıyor: ne yapmalı?
Eczanede DEHB ilacı yoksa ne yapılır: neden tedarik sorunu çıkıyor, hangi adımlar işe yarıyor, ara verirken nelere dikkat etmek gerekiyor.
3 dk - KısaRehber
DEHB ilacına tolerans gelişir mi?
İlaç eskisi gibi etkilemiyorsa: tolerans mı, yanlış doz mu, başka bir şey mi? Doz artışının hangi durumlarda gündeme geldiği ve nelerin karıştırıldığı.
3 dk - KısaRehber
DEHB ilacı işe yaramıyor gibi: neden?
İlaç beklenen etkiyi vermiyorsa bakılacak yerler: doz, form, saat, tanının kendisi, eşlik eden tablolar ve ilaçtan beklenen şeyin ne olduğu.
3 dk - KısaRehber
DEHB ilacı iştahı kapatıyor: ne yapmalı?
DEHB ilaçlarında iştah kaybı neden oluyor, hangi saatlerde yoğunlaşıyor, öğün planı nasıl kurulur, kilo kaybı ne zaman ciddi bir işaret.
3 dk - KısaRehber
DEHB ilacı kaygıyı artırır mı?
DEHB ilaçlarının kaygı üzerindeki iki yönlü etkisi: kimde artırıyor, kimde azaltıyor, doz ve saatin rolü, eşlik eden anksiyete bozukluğunda ne yapılıyor.
3 dk - KısaRehber
DEHB ilacı kalbi etkiler mi?
DEHB ilaçlarının tansiyon ve nabız üzerindeki etkisi, başlamadan önce sorulan sorular, takipte neye bakıldığı ve hangi belirtiler gecikmeden hekime bildirilmeli.
3 dk - KısaRehber
DEHB ilacı uykuyu bozar mı?
DEHB ilaçlarında uykuya dalma güçlüğü neden oluyor, doz saatinin rolü, ilaçtan mı DEHB'den mi kaynaklandığını ayırmak ve ne zaman hekime dönmek gerekiyor.
3 dk - OrtaRehber
DEHB ilacı yan etkileri nelerdir?
DEHB ilaçlarının sık görülen yan etkileri, hangileri zamanla geçiyor, hangileri doz ayarı istiyor, ne zaman hekime dönmek gerekiyor.
4 dk - KısaRehber
DEHB ilaçları hangi reçeteyle yazılır?
Türkiye'de DEHB ilaçlarının reçete çerçevesi: kırmızı reçete nedir, hangi hekim yazabilir, kutu sınırı, rapor ve geri ödeme, eczanede istenen belgeler.
3 dk - KısaRehber
DEHB ve ehliyet: engel mi, değil mi?
DEHB tanısı ehliyet almaya engel mi, sağlık raporunda ne soruluyor, ilaç kullanımı nasıl değerlendiriliyor ve direksiyonda neye dikkat etmeli.
3 dk - OrtaRehber
Metilfenidat nedir, nasıl çalışır?
DEHB'de en sık kullanılan etken madde metilfenidat: beyinde ne yapıyor, kısa ve uzun etkili formları nasıl ayrılıyor, kanıt ne diyor, neyi çözmüyor.
5 dk - Kısa
DEHB'li çocuğun öğretmeniyle görüşmek
Öğretmen görüşmesine nasıl hazırlanılır, neyi anlatmak işe yarıyor, hangi istekler uygulanabilir oluyor ve görüşme sonrası takip nasıl yapılır.
3 dk - KısaRehber
ÖSYM sınavlarında sağlık durumu başvurusu
ÖSYM sınavlarında engel veya sağlık durumu bildirimi: form nasıl doldurulur, hangi rapor isteniyor, belge ulaşmazsa ne oluyor, süreci nasıl takip etmeli.
3 dk - OrtaRehber
RAM raporu nedir, DEHB için nasıl alınır?
Rehberlik ve Araştırma Merkezi süreci: eğitsel değerlendirme nedir, kim başvurur, hangi belgeler isteniyor, rapor ne işe yarıyor ve ne işe yaramıyor.
4 dk - OrtaRehber
Ritalin ile Medikinet farkı nedir?
Aynı etken maddeyi taşıyan iki ilacın farkı: hemen salınım ile değiştirilmiş salınım, etkinin gün içindeki seyri, doz sayısı ve seçimi belirleyen şeyler.
4 dk - Uzun
Kendi hayatının sorumluluğunu almak
Suçlamak bedava, sorumluluk pahalı. DEHB gerçek bir engeldir ama mazeret kalkanı değildir. O ince çizginin tam olarak nereden geçtiğini yazdım.
10 dk - UzunRehber
DEHB'de az bilinen yöntemler: umut vadedenler ve sönenler
Beyaz gürültü, melatonin zamanlaması, tedavi oyunu, evde beyin uyarımı ve alına takılan cihaz: DEHB'de gündeme gelen beş yöntemin kanıtı ve heyecanın neden söndüğü.
10 dk - Orta
Eğer-o-zaman planı nasıl kurulur: adım adım
Tetikleyici seçmekten cümleyi kurmaya, WOOP ile engel planlamaya ve sık yapılan hatalara kadar DEHB'li biri için eğer-o-zaman planını adım adım kurmak.
7 dk - Orta
Eğer-o-zaman planları: DEHB'de niyeti eyleme çevirmek
Eğer-o-zaman planı nedir, neden DEHB'nin en çok zorlandığı ana, yani karar anına dokunuyor ve DEHB'li çocuklarla yapılan araştırmalar ne buldu, ne bulmadı.
7 dk - Orta
İşte, okulda, ilişkide eğer-o-zaman planları: örnekler
E-postadan toplantıya, ders çalışmaktan mutfağa, tartışmadan unutulan mesaja: DEHB'li biri için gündelik hayatta kurulabilecek somut eğer-o-zaman planları.
7 dk - Orta
Geleceği canlı hayal etmek: DEHB'de uzak ödülü yakınlaştırmak
Epizodik gelecek düşünme nedir, uzak ödülün değerini neden artırıyor ve DEHB için ne kadar kanıt var? Araştırmanın söyledikleri ve söylemedikleri.
7 dk - Orta
Gelecek hayali egzersizi nasıl yapılır: adım adım
Geleceği canlı hayal etme egzersizini araştırmalardaki haliyle adım adım kurmak: zaman noktaları, sahne ayrıntısı, canlılık puanı, ipucu ve DEHB'ye göre uyarlamalar.
8 dk - Orta
Para, sağlık ve işte gelecek hayali: DEHB için uygulamalar
Geleceği canlı hayal etmeyi dürtüsel harcamada, uykuda, sağlıkta ve teslim tarihlerinde kullanmak. Araştırma nerede işe yaradı, nerede yaramadı?
7 dk - Orta
Keyif paketi nasıl kurulur: kurallar ve tuzaklar
İş ve keyif seçmek, kilidi dışarıya taşımak, bitişi belirlemek. Keyif paketini adım adım kurmak ve birkaç günde sönmesine yol açan tuzaklar.
8 dk - Orta
Keyif paketleme: DEHB'de sıkıcı işe keyif eklemek
Sevdiğin bir şeyi yalnızca sıkıcı bir iş yaparken kendine izin vermek. Araştırma ne buldu, etkisi neden zamanla azaldı ve DEHB'ye neden uyabilir?
7 dk - Orta
Ev işi, ders, spor, evrak: keyif paketleme örnekleri
Bulaşığa podcast, yürüyüşe sesli kitap, evraka kafe. Dört alanda keyif paketleme örnekleri, her biri için kilit önerisi ve eşleşmemesi gereken keyifler.
7 dk - Orta
Ailene DEHB'ni anlatmak: “bizim zamanımızda yoktu” cümlesi
“Bizim zamanımızda böyle şeyler yoktu” cümlesi neden bu kadar sık duyuluyor, araştırmalar ne diyor ve aileye DEHB'yi anlatırken işe yarayabilecek bir yol.
6 dk - Orta
Akademide DEHB: araştırma, makale ve bitmeyen revizyon
Merak, derinlik, kendi sorunu seçmek; akademi DEHB'li biri için ideal görünüyor. İçeriden bakınca bitmeyen işler ve revizyonlar da var. İkisini birlikte yazdım.
6 dk - OrtaRehber
Çift terapisi DEHB'de işe yarar mı? Kanıt ne diyor
Genel olarak çift terapisinin etkisi iyi biliniyor; DEHB'ye özgü kanıt ise hala çok sınırlı. Ne beklenebilir, terapist seçerken nelere bakılabilir?
6 dk - Orta
Çoklu görev efsanesi: DEHB'de aynı anda her şeyi yapmak
Beş sekme, iki yazışma, bir strateji belgesi ve kendimi çok hızlı hissettiğim bir öğleden sonra. Çoklu görev araştırmaları ne diyor, DEHB'de neden bu kadar çekici?
6 dk - Orta
DEHB ile sunum yapmak: akışı kaybetmek ve heyecan
Konuyu biliyorum ama sunumun ortasında yolu kaybediyorum. DEHB'de akışın neden koptuğunu, heyecanın payını ve ezber yerine iskeletle hazırlanmayı anlattım.
6 dk - Orta
DEHB ile tez yazmak: uzun bir akademik projeyi bitirmek
Teslimi aylar sonra olan, adımları belirsiz, kimsenin kovalamadığı bir iş. DEHB ile tez gibi uzun bir akademik projeyi parçalara bölüp bitirmenin yolları.
6 dk - Orta
DEHB ile yabancı dil öğrenmek: kelime, tekrar ve konuşma
Dil öğrenmek, DEHB'nin hem sevdiği hem zorlandığı şeyleri bir arada taşıyor. Araştırmanın ne bildiğini, ne bilmediğini ve denemeye değer bir düzeni yazdım.
6 dk - Orta
DEHB ve açık ofis: gürültünün ortasında odaklanmak
Açık ofiste beni en çok yoran ses, yan masada anlaşılır biçimde konuşulan cümle. DEHB'de açık ofisin bedelini ve masanın çevresinde yapılabilecekleri yazdım.
6 dk - Orta
DEHB ve ayrılık: bitişler neden daha ağır gelebilir
Bir ilişki bittiğinde DEHB'li biri için ne değişir? Duygusal dalgalanma, dağılan günlük düzen ve ani kararlar üzerine araştırma temelli bir bakış.
6 dk - Orta
DEHB ve evden çalışmak: özgürlük mü, tuzak mı?
Evden çalışmak bazı günler en verimli halim, bazı günler ne tam iş ne tam ev. DEHB'de evden çalışmanın iki yüzünü ve evin içinde sınır çizmeyi yazdım.
6 dk - Orta
DEHB ve serbest çalışmak: düzensiz iş, düzensiz gelir
Kimse sabah dokuzda seni beklemiyor, kimse ay sonunda maaş yatırmıyor. DEHB ile serbest çalışmanın özgürlüğü, yapısızlığı ve kendi iskeletini kurmak üzerine.
6 dk - Orta
DEHB ve sınav kaygısı: bildiğini sınavda unutmak
Çalıştığın konunun kağıdı görünce silinmesi tesadüf değil. Kaygının DEHB'li dikkati nasıl zorladığını ve sınava nasıl hazırlanılabileceğini yazdım.
6 dk - Orta
DEHB'de akademik yazma: boş sayfa ve kaynak labirenti
Yirmi sekme açık, tek paragraf yok. DEHB ile akademik yazarken boş sayfanın ve bitmeyen kaynak okumanın neden bu kadar zor olduğu ve işe yarayabilecek düzenler.
6 dk - Orta
DEHB'de aşkın başındaki hiperodak neden sönüyor gibi görünür
İlişkinin başında bütün dikkat tek bir insanda toplanıyor, sonra yoğunluk düşünce karşı taraf 'sevgin bitti' diye okuyor. Hiperodak ile sevgiyi ayırmak mümkün.
6 dk - Orta
DEHB'de ders çalışma ortamı: ev mi, kütüphane mi, kafe mi
Evde masa hazır ama çalışamıyorum, kafede gürültünün ortasında yazabiliyorum. DEHB'de çalışma ortamı seçerken araştırmaların ne söylediğini yazdım.
6 dk - Orta
DEHB'de ezber: aralıklı tekrar ve çalışma belleği
Son gece ezberlenen bilgi sabah sınavda var, birkaç gün sonra yok. DEHB'de ezberi kalıcı kılmak için aralıklı tekrarı ve kendini test etmeyi yazdım.
6 dk - Orta
DEHB ile grup ödevleri ve ekip projeleri: neden bu kadar zor
Grup ödevinde ya kaybolan ya da her şeyi tek başına üstlenen kişi olmak. DEHB'de ekip işinin nerede tıkandığını ve ilk toplantıda neyin işe yaradığını yazdım.
7 dk - Orta
DEHB'de müşteriyle sınır koymak: her şeye evet demek
Tabii hallederiz deyip sonra takvime bakmak. DEHB'de müşteriye neden bu kadar hızlı evet dediğimizi ve sınırı nazik ama net koymanın yollarını yazdım.
6 dk - Orta
DEHB'de not almak: yazarken dinleyememek
Cümlenin sonunu yazarken bir sonrakini kaçırıyorum. Not almanın zihinden ne istediğini, DEHB'de neyin zorlaştığını ve denemeye değer yolları yazdım.
6 dk - Orta
DEHB'de online ders: uzun videoda dikkat nasıl tutulur
Video oynuyor, ben başka sekmedeyim. Online derste zihnin neden kaydığını ve kısa testlerle, hız ayarıyla dikkati geri getirmeyi araştırmalarla yazdım.
6 dk - Orta
DEHB'de sık iş değiştirmek: sıkılınca gitmek mi, uymayınca mı?
Yeni işin ilk ayları parlıyor, sonra bir sabah her şey griye dönüyor. Sıkılınca gitmekle uymayınca gitmek arasındaki farkı gitmeden önce nasıl ayırıyorum?
6 dk - Orta
DEHB'de sosyal pil: insanları sevip yine de yorulmak
Güzel geçen bir akşamın ertesi günü neden bitkin uyanıyorum? DEHB'de sosyal yorgunluğun nereden gelebileceği ve pili idare etmenin birkaç yolu.
6 dk - Orta
DEHB'de tartışırken söz kesmek: ani tepki ve onarma
Tartışmanın ortasında sözü kesiyorum, karşımdaki 'beni hiç dinlemiyorsun' diyor ve konu değişiyor. Söz kesmenin arkasındaki fren gecikmesi ve onarma yolları.
6 dk - Orta
DEHB'de teslim tarihleri ve proje yönetimi
Projelerim iki hızda ilerliyor: hiç ve hepsi. DEHB'de teslim tarihlerinin neden gerçek gelmediğini ve bir projeyi sondan başlayarak planlamayı anlattım.
6 dk - Orta
DEHB'de toplantılar: uzun toplantılarda neden kayboluyorum
Toplantının kırkıncı dakikasında zihnin başka bir yere gitmesi. DEHB'de toplantıların neden bu kadar zor olduğunu ve kaybolmayı azaltan küçük şeyleri anlattım.
6 dk - Orta
DEHB'de ücret istemek ve fiyat vermek: çok mu istiyorum?
Fiyatı söyleyeceğim an sesim alçalıyor, rakam kendiliğinden küçülüyor. Ücret istemenin utancı, DEHB'nin buna eklediği şeyler ve fiyatı nasıl hazırladığım.
6 dk - Orta
DEHB'li girişimci olmak: kendi işini kurmanın iki yüzü
DEHB ile girişimcilik arasındaki ilişki gerçek ama anlatıldığı kadar parlak değil. Kendi şirketini kurmuş biri olarak araştırmaları ve sınırlarını okudum.
6 dk - Orta
DEHB'li kadın olmak ve ev yükü beklentisi
Evin düzeni, hatırlanan randevular, eksilen şeyler hala çoğu zaman kadından bekleniyor. DEHB'li bir kadın için bu beklentinin ağırlığını ve kaynağını yazdım.
6 dk - Orta
DEHB'li yönetici olmak: vizyon kolay, takip zor
Fikir üretmek, yön çizmek, krizde toparlamak kolay geliyor. Takip etmek, devretmek ve tutarlı kalmak zor. DEHB ile bir işin yönünü belirleyen taraf olmak üzerine.
6 dk - Orta
Düşünme emeğinin görünmemesi: DEHB ve strateji işi
Bir stratejinin sonucu görünüyor, arkasındaki düşünme görünmüyor. DEHB'li bir zihinle yapılan düşünme emeğinin neden iki kat görünmez kaldığını yazdım.
6 dk - Orta
Evlilikte DEHB: partnerinin annesi ya da çocuğu olmamak
Bir taraf hatırlatıyor, öteki hatırlatılıyor; ilişki fark edilmeden ebeveyn-çocuk düzenine kayıyor. Bu dinamik nasıl kuruluyor ve iki kişi nasıl çıkabilir?
6 dk - Orta
DEHB ve hiperodak: kendi kendine öğrenmek, sonra bırakmak
Bir konuya günlerce dalıp sonra hiç açmamak. Hiperodakla kendi kendine öğrenmenin iyi tarafını, merakın neden söndüğünü ve bırakınca kalan suçluluğu yazdım.
6 dk - Orta
İki DEHB'li bir ilişki: iki taraf da DEHB'liyse neler olur
İki DEHB'li bir arada olunca anlayış mı artar, kaos mu? Eşlerin neden sıklıkla benzer özellikler taşıdığı ve iki kişi de unutkansa kimin neyi hatırlayacağı.
6 dk - Orta
DEHB'de dinliyorum ama dinlemiyor gibi görünüyorum
Yüzüne bakıyorum, başımı sallıyorum, sonra son iki cümleyi duymadığımı fark ediyorum. DEHB'de dinlemenin neden kopuk göründüğünü ve ne yapılabileceğini yazdım.
6 dk - Orta
İlişkide duygusal yoğunluk ve DEHB: çok hissetmek
Sevgi de kırgınlık da yüksek sesle geliyorsa ilişkide ne olur? DEHB'de duygusal yoğunluğun ilişkiye yansıması ve tartışmayı büyütmeden konuşmanın yolları.
6 dk - Orta
İlişkide reddedilme duyarlılığı ve DEHB: bir mesajdan kıyamet
Geç gelen bir cevap, kısa bir 'tamam', değişen bir ses tonu. İlişkide reddedilme beklentisi nasıl kendini doğrulayan bir döngüye dönüşüyor ve nasıl kırılabilir?
6 dk - Orta
İlişkide sıkılmak DEHB ile ilgili mi, yoksa ilişkiyle mi
Her şey yolunda ama içinde bir sıkıntı var. Bu his ilişkiden mi geliyor, DEHB'nin sıkıntıya tahammülsüzlüğünden mi? Ayırmaya yardım eden sorular ve bulgular.
6 dk - Orta
İlişkide zaman körlüğü: DEHB'de geç kalmak ve bekletmek
Geç kalan için on dakika, bekleyen için bir mesaj: 'önemli değilim.' DEHB'de zaman körlüğünün ilişkide nasıl yaşandığı ve iki tarafı da koruyan anlaşmalar.
6 dk - Orta
İşte dikkatsizlik hataları: DEHB'de küçük hatalarla yaşamak
Yanlış ek dosya, yanlış isim, bir sıfır eksik rakam. DEHB'de iş yerindeki küçük hataların mekanizması ve onları yakalayan sistemler.
6 dk - Orta
İşte geri bildirim almak: DEHB'de eleştiri neden ağır gelir
Tek cümlelik bir düzeltme bütün günü götürebiliyor. DEHB'de iş yerindeki geri bildirimin neden ağır geldiğini ve onu nasıl taşınır kıldığımı yazdım.
6 dk - Orta
İş yerinde kusursuz görünme baskısı ve DEHB
Hatayı saklamak, yardım istememek, her mesaja anında dönmek. İş yerinde kusursuz görünme çabasının DEHB'de neden bu kadar yoğun olduğu ve bedeli.
6 dk - Orta
Mesai sonrası kapanamamak: DEHB'de işi eve taşımak
Bilgisayar kapanıyor, iş kapanmıyor. Akşam yemeğinde bir fikir, gece yarısı bir mesaj, yatakta bir strateji. DEHB'de işten zihinsel olarak kopamamak üzerine.
6 dk - Orta
DEHB'ni partnerine nasıl anlatırsın: bahane gibi durmadan
Tanıyı anlatmak istiyorsun ama 'her şeyi DEHB'ye bağlıyor' denmesinden korkuyorsun. Partnere DEHB anlatmanın yolu, doğru zamanı ve araştırmanın söyledikleri.
6 dk - Orta
“Potansiyelini kullanmıyor” etiketi ve DEHB
Bir iltifat gibi başlayıp suçlamaya dönen o cümle. “Potansiyelini kullanmıyor” etiketinin DEHB'de neyi gözden kaçırdığını ve içimize nasıl yerleştiğini yazdım.
6 dk - OrtaRehber
Sesli kitap ve podcast DEHB'de öğrenmeye yardım eder mi?
Yürürken dinlemek bana okumaktan kolay geliyor. Ama kulaktan öğrenmek gerçekten kalıcı mı? DEHB açısından sesli kitap ve podcast kanıtlarını yazdım.
6 dk - Orta
DEHB'de unutulan özel günler: niyet ile hafıza arasında
Sevdiğin birinin doğum gününü unutmak, sevgisizlik gibi okunuyor. DEHB'de bu unutkanlığın nereden geldiğini ve hatırlamayı sisteme devretmenin yollarını yazdım.
6 dk - Orta
DEHB'de yarım kalan kurslar ve sertifikalar
Kayıt olurken büyük heyecan, birkaç hafta sonra yarım kalmış bir ilerleme çubuğu. Online kursların neden yarım kaldığını ve DEHB tarafını araştırmalarla yazdım.
6 dk - Orta
DEHB ve yeni insanlarla tanışmak: sosyal kaygı ve gaf korkusu
İsmi iki saniyede unutmak, sözü kesmek, eve dönünce her cümleyi yeniden oynatmak. DEHB'de yeni insanlarla tanışmanın zor tarafları ve küçük düzenler.
6 dk - Orta
Yetişkinken yeniden okumak: DEHB ile eğitime dönmek
Eski okul izleri, yeni bir tanı ve yeniden masaya oturma isteği. Yetişkinlikte DEHB ile eğitime dönerken zorlanılan yerler ve bu kez farklı kurmanın yolları.
6 dk - Orta
Yöneticin DEHB'ni bilmiyorsa: söylemeden birlikte çalışmak
Tanını açmadın ya da açmak istemiyorsun. Yöneticin ise yalnızca unutulan işi ve dalgın bakışı görüyor. Bu arayı kapatmak için kurulabilecek bir çalışma düzeni.
6 dk - OrtaRehber
50 yaşından sonra DEHB: geç fark edilen tablo
DEHB yaşla bitmiyor. Elli yaşından sonra nasıl göründüğü, menopozdan ve başlayan bellek sorunlarından nasıl ayrıldığı, bu yaşta tanının ne değiştirdiği.
6 dk - OrtaRehber
DEHB mi travma mı? Benzeyen belirtiler ve ayrım
Odaklanamama, huzursuzluk ve uyku sorunu hem DEHB'de hem travmada var. İkisi nasıl karışıyor, nasıl birlikte bulunuyor, ayrımda neye bakılıyor?
5 dk - OrtaRehber
DEHB ve öğrenme güçlükleri: disleksi, diskalkuli, disgrafi
DEHB ile disleksi, diskalkuli ve disgrafi neden sık birlikte görülüyor? Nasıl ayrılıyorlar, biri diğerini nasıl gizliyor, okulda ne yapılıyor?
6 dk - OrtaRehber
DEHB ve sigara: nikotin neden daha çekici
DEHB'li bireyler neden daha erken ve daha çok sigara içiyor, nikotin dikkate ne yapıyor, bırakmak neden daha zor ve süreci ne kolaylaştırıyor?
6 dk - OrtaRehber
DEHB ve tıkınırcasına yeme: neden ilişkili
DEHB'de yeme bozuklukları neden daha sık görülüyor, tıkınırcasına yeme dürtüsellik ve duygu düzenlemeyle nasıl bağlanıyor, nereden destek alınır?
6 dk - Orta
DEHB'de dürtüsellik nedir, gündelik hayatta nasıl görünür
Düşünmeden konuşmak, ani alışveriş, sırasını bekleyememek. Dürtüselliğin arkasındaki iki mekanizma ve işe yarayan fren yöntemleri.
5 dk - Orta
DEHB'de öfke patlamaları: neden oluyor, ne yapılır
Küçük bir tetikleyiciyle gelen orantısız öfke, hızlı sönme ve pişmanlık. DEHB'de öfkenin mekanizması, eşiği düşüren şeyler ve patlamadan önce yapılabilecekler.
5 dk - OrtaRehber
Dikkatsiz tip DEHB nedir? Hiperaktivitesiz DEHB
Yerinde duramayan değil, sessizce dalıp giden DEHB. Dikkatsiz tipin belirtileri, neden bu kadar geç fark edildiği ve kadınlarda neden sık gözden kaçtığı.
5 dk - OrtaRehber
Ergenlikte DEHB: belirtiler, riskler ve aileye düşenler
Ergenlikte DEHB'nin çocukluktan farkı, okul yükü artınca görünür olan zorluklar, bu yaşa özgü riskler ve ailelerin işine gerçekten yarayan yaklaşımlar.
5 dk - OrtaRehber
Yetişkinde hiperaktivite: DEHB'de iç huzursuzluk
Dışarıdan sakin görünüyorum, içeride bir şey hiç durmuyor. Hiperaktivitenin yaşla nasıl içe döndüğü ve neyin işe yaradığı.
5 dk - OrtaRehber
DEHB'de sınav düzenlemeleri: Türkiye'de genel çerçeve
Türkiye'de sınav düzenlemeleri nasıl işliyor? ÖSYM başvurusu, üniversitelerin engelli öğrenci birimi ve DEHB'li öğrencinin izleyebileceği yolu yazdım.
7 dk - OrtaRehber
DEHB geçer mi, yetişkinlikte devam eder mi?
Çocuklukta konan DEHB tanısının yetişkinlikte ne olduğu, uzun izlem çalışmalarının bulduğu dalgalanan seyir ve bunun gündelik hayattaki karşılığı.
5 dk - OrtaRehber
DEHB gerçek bir hastalık mı?
Uydurulmuş bir tanı olduğu iddiası hala dolaşıyor. Kalıtım, genetik, beyin görüntüleme ve uzun izlem çalışmalarının ortaya koyduğu tablo ne diyor?
5 dk - OrtaRehber
DEHB ilacı bırakılırsa ne olur?
İlaç kesildiğinde belirtiler geri gelir mi, yoksunluk olur mu, ilaç tatili nedir? Ara vermenin planlı hali ve bırakma kararının nasıl verildiği.
5 dk - OrtaRehber
DEHB ilacı kişiliği değiştirir mi?
Çocuğum robota döner mi, ben ben olmaktan çıkar mıyım? Bu endişenin nereden geldiği, ne zaman haklı olduğu ve doğru dozun nasıl anlaşıldığı.
5 dk - OrtaRehber
DEHB ilacı konusunda ısrarcı insanlar
Bir yanda 'mutlaka kullanmalısın' diyenler, öbür yanda 'sakın kullanma' diyenler. İkisi de aynı hatayı yapıyor: başkasının tıbbi kararını üstleniyor.
5 dk - OrtaRehber
DEHB ilacı ne kadar sürede etki eder?
Uyarıcı ilaçlar aynı gün etki gösteriyor, uyarıcı olmayanlar haftalar alıyor. Aradaki farkın sebebi ve doğru dozu bulmanın neden ayrı bir süreç olduğu.
5 dk - OrtaRehber
DEHB ilaçları bağımlılık yapar mı?
En sık duyulan endişe bu. Hekim gözetiminde kullanımın bilinen güvenlik profili, kötüye kullanım ile tedavi arasındaki fark ve madde kullanımı verisi.
5 dk - OrtaRehber
DEHB ilaçları çocuklarda boyu etkiler mi?
Uzun süreli uyarıcı kullanımı ve büyüme. En büyük izlem çalışmasının bulduğu şey, bulgunun sınırları ve ailelerin hekime soracağı sorular.
5 dk - Orta
DEHB ile başarılı olunur mu?
Süper güç anlatısına da yalnızca kayıp anlatısına da düşmeden dürüst bir cevap. Neyin gerçekten fark yarattığı ve başarının nasıl tanımlandığı.
5 dk - OrtaRehber
DEHB kitaplarının çoğu neden işe yaramıyor?
Süper güç anlatısı, tek sebep iddiaları, kaynaksız tavsiye listeleri. Rafı dolduran beş kitap kalıbı ve iyi bir kitabı beş dakikada ayıklamanın yolu.
7 dk - OrtaRehber
DEHB ile otizm aynı şey mi?
İki tablo sık karıştırılıyor ve sık birlikte bulunuyor. Benzeyen yanları, ayrışan yanları ve ikisinin bir arada olması ne anlama geliyor?
5 dk - Orta
DEHB iş görüşmesinde söylenmeli mi?
Söylemenin ve söylememenin bedelleri. Damgalanma verisi, tanı yerine ihtiyacı söyleme yöntemi ve karar verirken kendine soracağın tek soru.
5 dk - OrtaRehber
DEHB kalıtsal mı?
DEHB'nin ailede tekrarlaması tesadüf değil. İkiz çalışmalarının bulduğu kalıtım oranı, tek bir genin neden aranmadığı ve çevrenin gerçek payı.
5 dk - OrtaRehber
DEHB mi anksiyete mi?
İkisi de odaklanmayı bozuyor, ikisi de huzursuzluk yapıyor. Ayrımı yapan üç işaret, örtüşen belirtiler ve neden ikisi birden olabileceği.
5 dk - OrtaRehber
DEHB mi bipolar bozukluk mu?
İkisi de dürtüsellik, hızlı düşünce ve uyku değişikliği yapabiliyor. Ayrımı yapan asıl ölçüt: süreklilik mi, dönemsellik mi? Ve uykunun rolü.
5 dk - OrtaRehber
DEHB tanısı abartılıyor mu?
Tanı sayıları neden arttı, bu artış aşırı tanı mı yoksa gecikmiş tanının telafisi mi? İki yönlü riski aynı anda görmeye çalışan bir cevap.
5 dk - OrtaRehber
DEHB tanısı hayatı nasıl değiştirir?
Tanıdan önce ve sonra ne değişiyor, ne değişmiyor. Nitel çalışmaların bildirdiği ortak deneyimler ve gerçekçi bir beklenti listesi.
5 dk - OrtaRehber
DEHB yorgunluk yapar mı?
Hiçbir şey yapmadan geçen günün bile yorucu olması. DEHB'de yorgunluk nereden geliyor, neden tembellikle karıştırılıyor?
5 dk - OrtaRehber
DEHB zekayı etkiler mi?
DEHB ile zeka arasındaki ilişki, performans ile kapasite farkı ve neden bu kadar çok insan kapasitesinin altında sonuç alıyor.
6 dk - OrtaRehber
DEHB'de alkol neden daha riskli?
DEHB ile alkol arasındaki ilişki neden farklı işliyor: dürtüsellik, kendi kendine ilaçlama örüntüsü, uyku üzerindeki etkisi ve dikkat edilmesi gerekenler.
5 dk - Orta
DEHB'de beyin sisi nedir?
Kafanın pamukla dolu olduğu günler. Beyin sisinin ne olduğu, DEHB'de neden bu kadar sık anlatıldığı ve ne zaman başka bir sebep aranması gerektiği.
5 dk - OrtaRehber
DEHB'de diyet işe yarar mı?
Eleme diyetleri, gıda boyaları ve şeker. Hangi iddianın arkasında kanıt var, hangisinde yok ve kısıtlayıcı diyetlerin konuşulmayan riski.
5 dk - Orta
DEHB'de hangi işler daha uygun?
Meslek listesi vermek yanıltıcı. Bunun yerine hangi iş özelliklerinin uyduğu, hangilerinin zorladığı ve mevcut işi nasıl uyarlayacağın.
5 dk - OrtaRehber
DEHB'de ilaç mı terapi mi?
İkisi arasında seçim yapmak gerekmiyor; farklı sorunları çözüyorlar. Hangisinin neye çalıştığı, kılavuzların önerdiği sıra ve karar verirken sorulacak sorular.
5 dk - OrtaRehber
DEHB'de kahve neden sakinleştiriyor?
Uyarıcı bir maddenin sakinleştirmesi paradoks gibi görünüyor. Bu inancın ne kadarı doğru, ne kadarı yanlış anlaşılmış bir açıklama ve kafeinin gerçek bedeli.
5 dk - Orta
DEHB'de kitap okumak neden zor?
Aynı paragrafı üç kez okumak, sayfayı bitirip hiçbir şey hatırlamamak. Okumanın kaç işten oluştuğu, nerede koptuğu ve okumayı yeniden mümkün kılan yöntemler.
5 dk - OrtaRehber
DEHB'de meditasyon işe yarar mı?
Oturup nefes izlemek DEHB'de gerçekçi mi? Kanıtın düzeyi, DEHB'ye uyarlanmış biçimi, kimde zorlanabildiği ve neyin yerine geçmediği.
5 dk - Orta
DEHB'de motivasyon nasıl bulunur?
Motivasyonun DEHB'de neden farklı çalıştığı ve beklemek yerine üretmenin yolları. Dört tetikleyici, pratik karşılıkları ve işe yaramadığı günler.
5 dk - Orta
DEHB'de müzik odaklanmaya yardım eder mi?
Bazıları için müzik olmadan çalışmak imkansız, bazıları için müzikle imkansız. Bu farkın sebebi, işe göre değişen kurallar ve kendi ayarını bulma yolu.
5 dk - Orta
DEHB'de duş almak neden bu kadar zor?
Diş fırçalamak, duş almak, saç kesimi. Basit görünen öz bakım işlerinin neden bu kadar direnç ürettiği, duyusal katman ve eşiği düşüren yöntemler.
5 dk - OrtaRehber
DEHB'de spor gerçekten işe yarar mı?
Egzersiz her listede geçiyor. Araştırmalar ne kadarını destekliyor, hangi tür hareket daha etkili, neyin yerine geçmiyor ve nasıl sürdürülür?
5 dk - Orta
DEHB'de unutkanlık normal mi?
Herkes unutuyor ama bu farklı bir unutkanlık. Nereden geldiği, hangi durumda başka bir şeyin aranması gerektiği ve gerçekten neyin işe yaradığı.
5 dk - Orta
DEHB'li biriyle nasıl iletişim kurulur?
Yakınında DEHB'li biri olanlar için pratik bir yazı: neyin gerçekten işe yaradığı, hangi cümlelerin geri teptiği ve sınırın nerede durduğu.
5 dk - Orta
DEHB'li çocuğa nasıl davranılmalı?
Ebeveynler için kanıta dayalı bir çerçeve: neyin işe yaradığı, hangi yaklaşımın geri teptiği ve öğretmenle nasıl birlikte çalışılacağı.
5 dk - OrtaRehber
DEHB'liler araç kullanabilir mi?
Sürüş riski konusunda ne biliniyor, tedavinin bu riske etkisi ne ve güvenliği bugünden artıran pratik düzenlemeler neler?
5 dk - Orta
DEHB'liler neden çok konuşur?
Söz kesmek, konudan konuya atlamak, fazla paylaşmak. Bu davranışların altındaki mekanizma ve ilişkilerde gerçekte neye mal olduğu.
5 dk - OrtaRehber
Ekran süresi DEHB'ye neden olur mu?
Telefonun ve sosyal medyanın DEHB'ye yol açtığı iddiası çok tekrarlanıyor. Araştırmalar ne buluyor, ilişki ile neden-sonuç arasındaki fark neden önemli?
5 dk - OrtaRehber
İnternetteki DEHB testleri güvenilir mi?
Ben de o testleri doldurdum ve sonuçla ne yapacağımı bilemedim. Tarama ile tanı arasındaki fark, testlerin neden yanılabildiği ve sonucu ne yapmalı.
5 dk - OrtaRehber
Nörofeedback DEHB'de işe yarar mı?
Bana da önerildi ve ben de cezbedildim. Kör değerlendirme yapıldığında sonuçların neden değiştiği ve karar verirken nelere bakmalı.
5 dk - OrtaRehber
Omega-3 DEHB'ye iyi gelir mi?
Takviye reyonunun en çok konuşulan ürünü. Eski meta analizlerin bulduğu küçük etki, Cochrane derlemesinin sonucu ve karar verirken nelere bakmalı.
5 dk - OrtaRehber
Şeker DEHB'ye neden olur mu?
Şekerin çocukları hareketlendirdiği inancı çok yaygın. Yirmi üç çift kör çalışmanın meta analizi ne buldu ve inanç neden bu kadar güçlü.
5 dk - OrtaRehber
Sosyal medyada DEHB neden bu kadar arttı?
Kendimi ilk kez bir videoda tanıdım ve aynı mecraya kızıyorum. Artışın gerçek sebepleri ve iyi ile kötü içeriği ayıran ölçüt.
6 dk - OrtaRehber
Yetişkinlikte DEHB tanısı nereden alınır?
En çok takıldığım yer kime gideceğimi bilmemekti. Hangi uzmana gidilir, görüşmede ne sorulur ve yanına ne götürmek süreci kısaltır.
5 dk - Orta
DEHB ve sınav sabahı: uyku, kahvaltı ve kaygı
Sınavdan önceki gece ve o sabah ne yapmalı? DEHB'de uyku, kaçınma, son dakika paniği ve kaygıyla ilgili araştırmalara dayanan bir hazırlık yazdım.
6 dk - OrtaRehber
AuDHD: DEHB ve otizmin birlikte olması
Aynı kişide hem rutin ihtiyacı hem yenilik açlığı olabilir mi? DEHB ile otizmin birlikteliği, yarattığı iç çelişkiler ve tanı sürecinde nelere bakıldığı.
6 dk - OrtaRehber
Çocuklarda DEHB belirtileri nelerdir
Hangi davranış yaşa uygun, hangisi değerlendirilmeyi hak ediyor? Sunum türleri, kız çocuklarında neden gözden kaçtığı ve Türkiye'de nereye başvurulacağı.
5 dk - OrtaRehber
DEHB, hormonlar ve adet döngüsü
Belirtilerin ayın belli günlerinde ağırlaşması tesadüf olmayabilir. Östrojenin dalgalanmasının DEHB üzerindeki etkisi, kendi desenini bulmak ve menopoz.
5 dk - OrtaRehber
DEHB koçluğu nedir, terapiden farkı ne
Koçluk kime uygun, neyi çözüyor, neyi çözmüyor? Terapi ve ilaç tedavisiyle ilişkisi, kanıtın sınırları ve koç seçerken sorulacak sorular.
5 dk - OrtaRehber
DEHB hakkında en yaygın 12 yanlış bilgi
Erkek çocuk hastalığı, çocuklukta geçer, herkes biraz öyle, ilaçlar bağımlılık yapar. En sık duyulan iddialar ve araştırmaların söylediği.
5 dk - OrtaRehber
DEHB ve anksiyete neden birlikte görülüyor
Kaygının ne kadarı DEHB'nin sonucu, ne kadarı ayrı bir tablo? İkisinin nasıl ayrıldığı, tedavi sırası ve gündelik karşılığı.
5 dk - Orta
DEHB ve arkadaşlık
Yoğun başlayan, sonra sessizce sönen arkadaşlıklar. Aramayı unutmak, sözü kesmek ve iletişimin neden bu kadar dalgalı olduğu.
6 dk - OrtaRehber
DEHB ve depresyon: hangisi hangisini besliyor
Yıllarca yetişememenin bıraktığı çöküntü ile depresyon aynı şey mi? İki tablonun nasıl ayrıldığı ve neden ikisini birden görmek gerektiği.
5 dk - Orta
DEHB'de alışkanlık kurmak gerçekten mümkün mü
Yirmi bir gün efsanesi, otomatikleşmenin gerçek süresi ve DEHB'de alışkanlığın neden farklı çalıştığı. Tutan bir alışkanlığın koşulları.
5 dk - Orta
DEHB'de analiz felci: karar verememek
Basit bir seçim karşısında saatlerce donmak. Karar vermenin neden bu kadar pahalıya mal olduğu ve seçimi hızlandıran pratik kurallar.
5 dk - Orta
DEHB'de beden sinyali körlüğü
Açlığı, susuzluğu, yorgunluğu ve tuvalet ihtiyacını geç fark etmek. Bedenin sinyallerini kaçırmanın sonuçları ve dışarıdan hatırlatma sistemleri.
5 dk - OrtaRehber
DEHB ve beslenme: ne biliniyor, ne bilinmiyor
Şeker, gıda boyaları, omega-3, demir. Beslenmeyle ilgili iddiaların hangisi kanıtlı, hangisi değil ve gerçekten işe yarayan pratik düzenlemeler.
5 dk - Orta
DEHB'de beyin boşaltma nasıl yapılır
Kafanda dönen her şeyi on beş dakikada kağıda dökmek. En hızlı etki eden yöntemlerden biri: nasıl yapılır, ne sıklıkla ve sonrasında ne oluyor.
5 dk - OrtaRehber
DEHB'de bilişsel davranışçı terapi (BDT)
Yetişkin DEHB'de en çok araştırılmış psikoterapi yaklaşımı. Neyi hedefliyor, seansta gerçekten ne oluyor, kanıt ne kadar güçlü ve ilaçla ilişkisi ne.
5 dk - Orta
DEHB'de damgalanma ve kendini savunmak
Herkes biraz öyle. Bahane arıyorsun. Bu ilaçlar bağımlılık yapar. Sık duyulan cümleler, arkalarındaki yanlış bilgi ve cevap verme biçimleri.
5 dk - Orta
DEHB'de dijital dağınıklık: sekmeler, dosyalar, bildirimler
Kırk açık sekme, adsız dosyalar, durmadan gelen bildirimler. Dijital ortamı yönetilebilir hale getirmenin somut ve bir kez yapılan adımları.
5 dk - Orta
DEHB'de duyusal aşırı yüklenme
Kalabalık kafede konuşulanı anlayamamak, etiketin sırtı acıtması, buzdolabının sesine dayanamamak. Neden oluyor ve gerçekten ne yardımcı oluyor.
5 dk - Orta
DEHB'de e-posta ve mesaj felci
İki dakikada cevaplanacak bir mesajın üç hafta bekletilmesi. Neden oluyor, gecikmenin kendisi neden büyüyor ve gelen kutusu nasıl yönetilir.
5 dk - Orta
DEHB'de erteleme türleri ve her birinin çaresi
Bütün ertelemeler aynı değil. Beş erteleme türü, hangisinin hangi sebepten geldiği ve her birine ayrı ayrı işe yarayan yaklaşımlar.
5 dk - Orta
DEHB'de eşya kaybetme
Anahtar, gözlük, telefon, cüzdan. Günde kaç dakika aramakla geçiyor ve bunu neredeyse tamamen bitiren birkaç basit kural.
5 dk - Orta
DEHB'de ev işleri nasıl yapılır
Ev işlerinin zor olması tembellikle ilgili değil: görünmezler, bitmezler ve ödülleri yoktur. Üç yapısal sorun ve her birine karşı işe yarayanlar.
5 dk - OrtaRehber
DEHB'de farkındalık çalışması işe yarıyor mu
Oturup nefesini izlemek DEHB'de gerçekçi mi? Farkındalık temelli yaklaşımların kanıt durumu, sınırları ve DEHB'ye uyarlanmış kısa hali.
5 dk - Orta
DEHB'de geçiş güçlüğü: bir işten diğerine geçmek
Yapılacak iş belli, süre var, isteksizlik yok. Yine de o işe geçemiyorsun. Geçiş güçlüğü nedir, neden yorucu ve neler kolaylaştırıyor.
5 dk - Orta
DEHB'de güçlü yanlar meselesi
Yaratıcılık, kriz performansı, hiperodak. Bu anlatının doğru tarafı ne, nerede zarar veriyor ve dürüst bir orta yol mümkün mü?
5 dk - Orta
DEHB'de gün sonu kapanışı
Günü bitirmek de bir iş. On beş dakikalık bir kapanış listesi, ertesi sabahı ve gece uykuya dalmayı belirgin biçimde değiştiriyor.
5 dk - Orta
DEHB'de haftalık gözden geçirme
Kurduğun sistemlerin bakımı olmadan hepsi birkaç haftada çöküyor. Yarım saatlik haftalık bakım nasıl yapılır ve neden bu kadar önemli.
5 dk - Orta
DEHB'de hobi mezarlığı
Üç haftalık büyük tutkular ve dolapta bekleyen malzemeler. İlginin neden bu kadar hızlı söndüğü ve bunun gerçekten bir sorun olup olmadığı.
5 dk - OrtaRehber
DEHB'de kabul ve kararlılık terapisi
Duyguyla savaşmak yerine onunla birlikte hareket etmek. Kabul ve kararlılık terapisinin DEHB'de neye çalıştığı, nerede işe yaradığı ve kanıtının sınırı.
5 dk - OrtaRehber
DEHB'de kafein ve kendi kendine ilaçlama
Kahve neden bazı insanlarda sakinleştiriyor? Kafeinin DEHB'deki gerçek yeri, uykuya bindirdiği bedel ve alkolle nikotinle uyaran düzenlemenin riski.
5 dk - Orta
DEHB'de kağıt işleri ve bürokrasi
Vergi, sigorta, başvuru, form. Neden en çok bu işler birikiyor, zarfı açmak neden bu kadar zor ve yığını yönetilebilir kılan üç parçalı sistem.
5 dk - Orta
DEHB'de kronik gecikme: neden hep geç kalıyoruz
Erken çıkmak da işe yaramıyor. Geç kalmanın arkasındaki zaman tahmini sorunu, son iş sendromu ve gerçekten işe yarayan hazırlık düzeni.
5 dk - Orta
DEHB'de market ve alışveriş
Marketten sekiz şeyle çıkıp süt almayı unutmak. Aynı ürünün üçüncüsünü almak. Marketin neden zor bir ortam olduğu ve sabit liste yöntemi.
5 dk - Orta
DEHB'de mükemmeliyetçilik
Dağınık bir hayatın içinden çıkan katı standartlar. Mükemmeliyetçiliğin DEHB'de nereden geldiği, neden ertelemeyi büyüttüğü ve eşiği düşürmenin yolu.
5 dk - Orta
DEHB'de panik verimliliği: son ana bırakmak
Ancak son gece çalışabilmek. Panik verimliliği neden gerçekten işe yarıyor, bedeli ne ve aciliyeti daha erken üretmenin yolları var mı?
5 dk - Orta
DEHB'de pomodoro ve zaman bloklama
İki popüler yöntem, DEHB'de neden sık sık tutmuyor ve nasıl uyarlanınca çalışıyor? Süreyi görünür kılmanın asıl işlevi ve kime hangisinin uyduğu.
5 dk - Orta
DEHB'de sabah rutini nasıl kurulur
Sabahlar neden bu kadar zor ve neden çoğu sabah rutini üçüncü günde çöküyor? Az adımlı, gerçekçi ve kötü güne dayanan bir sabah kurmanın yolu.
5 dk - Orta
DEHB'de sağlık randevuları ve takip
Randevu almak, gitmek, sonucu takip etmek. Zincirin her halkasında ayrı bir zorluk var. Sağlığı sistemli takip etmenin pratik yolu ve sık kopan yerler.
5 dk - Orta
DEHB'de sonsuz kaydırma ve ekran süresi
Beş dakika bakayım diye açılan telefonda kaybolan iki saat. Kaydırmanın neden bu kadar iyi çalıştığı ve iradeden daha etkili olan sınırlar.
5 dk - Orta
DEHB'de tanı sonrası yas
Tanının ilk getirdiği şey rahatlama, ikincisi öfke oluyor. Geç tanı almış yetişkinlerde bu duygu sıralamasının sebebi ve bu dönemi geçirmenin yolları.
5 dk - Orta
DEHB tanısını kime, ne zaman açmalı
Tanıyı paylaşmak her ortamda aynı sonucu vermiyor. Açmanın kazandırdıkları, gerçek riskleri ve karar vermeden önce kendine sorman gereken tek soru.
5 dk - Orta
DEHB'de tek liste kuralı
Üç ayrı uygulama, iki defter ve bir sürü yapışkan not. Hiçbirine neden güvenmiyorsun ve tek listeye geçmek zihninde tam olarak neyi değiştiriyor?
5 dk - Orta
DEHB'de telefon etmek neden bu kadar zor
İki dakikalık bir aramanın haftalarca ertelenmesi. Telefon kaçınmasının sebepleri ve aramayı gerçekten yapılabilir hale getiren küçük hazırlıklar.
5 dk - Orta
DEHB'de utanç ve öz şefkat
Yıllarca düzeltilmiş olmanın bıraktığı iz. Utancın DEHB'de neden bu kadar merkezde durduğu ve öz şefkatin gerçekte ne işe yaradığı.
5 dk - Orta
DEHB'de uyaran arayışı
Sıkılmaya tahammülsüzlük, sürekli yeni bir şey arama ve riskin çekiciliği. Uyaran arayışı nereden geliyor ve güvenli kanallara nasıl aktarılıyor?
5 dk - Orta
DEHB'de uygulama avcılığı ve sistem çöpü
Her ay yeni bir uygulama, yeni bir defter, yeni bir yöntem. Neden hep yeni sistem arıyoruz ve bu arayışın kendisi neden bir erteleme biçimi?
5 dk - Orta
DEHB'de ya hep ya hiç düşüncesi
Bir gün aksayınca bütün sistemin çöpe gitmesi. İki uçlu düşünmek DEHB'de neden bu kadar yaygın ve ortadaki alan nasıl inşa ediliyor?
5 dk - Orta
DEHB'de yemek yapmak ve mutfak düzeni
Aç olmak yemek yapmaya yetmiyor. Karar yorgunluğu, çok adımlı tarifler ve açlığı geç fark etmek. Mutfağı yönetilebilir hale getirmenin yolları.
5 dk - Orta
DEHB'de zihinsel yük: aklında tuttuğun her şey
Yapılacak işlerin listesi değil, o listeyi akılda tutmak yoruyor. Zihinsel yük nedir, DEHB'de neden daha ağır ve nasıl dışarı çıkarılıyor?
5 dk - Orta
DEHB'li bir ebeveyn olmak
Çocuğa rutin kurmaya çalışırken kendi rutinini kuramamak. DEHB'li ebeveynlerin en sık zorlandığı yerler ve gerçekçi düzenlemeler.
5 dk - OrtaRehber
Disforik reddedilme duyarlılığı (RSD) nedir
Küçük bir eleştirinin bütün günü devirmesi, cevapsız bir mesajın saatlerce zihinden çıkmaması. RSD ne anlama geliyor ve kanıt durumu nedir?
5 dk - Orta
Dikkat dağınıklığı ve ders çalışma: telefon, ev, kütüphane
Telefonu sessize almak neden yetmiyor? DEHB'de ders çalışırken dikkat dağıtıcıları azaltmanın araştırmaya dayanan yollarını ve ortam karşılaştırmasını yazdım.
7 dk - OrtaRehber
DEHB'de dopamin ve motivasyon
Dopamin gerçekte ne yapıyor, DEHB'de ödül sistemi neden farklı çalışıyor ve gecikmiş ödülü yakınlaştırmanın gündelik hayatta işe yarayan yolları neler?
5 dk - OrtaRehber
DEHB ilaç tedavisi: ne beklemeli, ne beklememeli
DEHB ilaçları ne yapar ne yapmaz, doz nasıl bulunur, yan etkiler neler ve bağımlılık endişesi hakkında ne biliniyor? Doz ve marka önerisi içermez.
5 dk - Orta
DEHB ve hareket: egzersiz gerçekten işe yarıyor mu
Egzersizin DEHB belirtileri üzerindeki etkisi hakkında ne biliniyor, ne kadar abartılıyor ve hareketi gündelik hayatta nasıl kullanılır hale getirirsin.
5 dk - Orta
DEHB ve ilişkiler: görünmeyen emek
DEHB ilişkilerde nasıl görünüyor, partner neden bakım veren rolüne sıkışıyor ve hatırlama işini kişiden alıp sisteme vermek ne değiştiriyor?
5 dk - Orta
DEHB ve para: neden hep sızıntı var ve nasıl durdurulur
DEHB'de para yönetimi neden zorlanıyor, DEHB vergisi nereden geliyor ve otomatikleştirme neden bütçe disiplininden daha çok işe yarıyor?
5 dk - Orta
DEHB ve uyku: neden bir türlü yatağa gidemiyoruz
DEHB'de uyku sorunları çok yaygın. İç saatin kayması, yatmayı erteleme ve uykusuzluğun DEHB belirtilerini nasıl ağırlaştırdığı üzerine.
5 dk - Orta
DEHB'de çalışma belleği ve unutkanlık
Çalışma belleği, bir işi yaparken akılda tutulan geçici bilgi. DEHB'de neden zayıf tutunduğu, nerede görüldüğü ve hafızayı dışarı çıkarmanın yolları.
5 dk - Orta
DEHB'de duygu düzenleme güçlüğü
Duygusal taşkınlık tanı ölçütlerinde yok ama yaşayanların çoğu en zor kısım olarak bunu söylüyor. Neden böyle olduğu ve gerçekten ne işe yarıyor.
5 dk - Orta
Görev felci: ne yapacağını bilip başlayamamak
Görev felci, yapılacak işi bilmene rağmen başlayamamak. Ertelemeden farkı, altındaki mekanizma ve kilidi açan pratik adımlar.
5 dk - Orta
DEHB'de maskeleme: iyi görünmenin bedeli
Maskeleme, DEHB belirtilerini gizlemek için harcanan sürekli çaba. Nasıl göründüğü, neden özellikle kadınlarda tanıyı geciktirdiği ve bıraktığı yorgunluk.
5 dk - Orta
DEHB'de rutin nasıl kurulur (ve neden hep bozuluyor)
DEHB'de rutinlerin neden tutmadığı, otomatikleşmenin neden daha uzun sürdüğü ve kötü güne dayanan sistemleri kurmanın pratik yolları.
5 dk - Orta
DEHB'de tükenmişlik: neden daha erken geliyor
DEHB'de tükenmişliğin neden daha erken ve daha sinsi geldiği, belirtilerinin nasıl tembellik sanıldığı ve toparlanmanın gerçekte neyi gerektirdiği.
5 dk - Orta
DEHB'de zaman körlüğü: saati bilip zamanı hissedememek
Zaman körlüğü, sürenin geçtiğini bedende hissedememek. Nereden geldiği, nelere yol açtığı ve süreyi dışarıdan görünür kılan yöntemler.
5 dk - Orta
Erteleme mi, kaçınma mı? Aradaki fark çözümü değiştiriyor
Ertelediğim iş kafamda dönüyor, kaçındığım iş hiç aklıma gelmiyor. Bu ayrımı nasıl yapıyorum ve her biri için bende ne işe yarıyor.
5 dk - Orta
Eşlikçi çalışma: yanında biri varken neden başlayabiliyorsun
Aylardır açmadığım zarfı, yanımda biri otururken beş dakikada açtım. Body doubling neden işe yarıyor, nasıl kurulur ve kimde tutmuyor.
5 dk - OrtaRehber
Hiperodak: DEHB'nin en yanlış anlaşılan tarafı
Bir konuya saatlerce dalabiliyorum ama gereken işe başlayamıyorum. Hiperodak neden bir çelişki sayılmıyor ve nasıl yönlendiriliyor.
5 dk - Orta
İş hayatında DEHB: hangi düzenlemeler işe yarıyor
İşte zorlandığım yer yeteneğim değil, ortamın kurulma biçimiydi. İstenebilecek düzenlemeler, tanıyı açma kararı ve doğru işi seçmek.
5 dk - OrtaRehber
Kadınlarda DEHB: tanı neden gecikiyor, hormonların rolü
Tanımın içinde kendimi bulamadığım yılların bir açıklaması var. Kadınlarda DEHB neden geç görülüyor ve tablo yaşam boyunca nasıl değişiyor.
5 dk - Orta
Okulda ve üniversitede DEHB: öğrenciler ve aileler için
Karnem kötü değildi, dalgalıydı. DEHB'li öğrencinin nerede zorlandığı, hangi düzenlemelerin işe yaradığı ve üniversitede neden her şeyin zorlaştığı.
5 dk - OrtaRehber
Yetişkin DEHB tanısı nasıl konur: süreç adım adım
Ben de 'bende de var galiba' ile başladım. Yetişkinlikte DEHB tanısının hangi adımlardan geçtiği, ne sorulduğu ve ayırıcı tanıda nelere bakıldığı.
5 dk - OrtaRehber
Yürütücü işlevler nedir ve DEHB'de neden zorlanır
Ne yapacağımı biliyordum, nasıl yapılacağını da biliyordum. Arada duran şeyin adı yürütücü işlevlermiş. Takımda kim var ve dışarıdan nasıl destekleniyor.
5 dk - Orta
İki dakika kuralı DEHB'de neden farklı çalışır
İki dakika kuralı listeni şişirmemek için önerilir. DEHB'de asıl işi başka: başlama eşiğini düşürmek. Nasıl çevirdiğim ve hangi işlerde tutmadığı.
5 dk - UzunRehber
DEHB nedir? Belirtiler, tanı ve geç tanının anlamı
DEHB tanısını geç almak nelere sebep olabilir... DEHB nedir, ilaç kullanılmalı mı DEHB okul başarısını etkiler mi gibi konuları konuşuyoruz.
9 dk - Orta
DEHB ve deneme sınavı: süreyi salonda yönetmek
Soruları biliyorsun ama süre yetmiyor. DEHB'de zaman körlüğünün sınav salonundaki halini ve deneme çözerken kurulabilecek süre sistemini yazdım.
7 dk - Orta
DEHB'de konu tekrarı: öğrendiğini neden unutuyorsun
Dün çalıştığın konu bugün yok. DEHB'de konu tekrarını işler kılan yöntemleri, aralıklı tekrarı ve kendini test etmeyi somut bir planla yazdım.
7 dk - Orta
Derse oturamamak: DEHB'de ilk beş dakika sorunu
Çalışman gerektiğini biliyorsun ama masaya oturamıyorsun. DEHB'de başlama anını kolaylaştıran yöntemleri ve arkasındaki araştırmaları yazdım.
6 dk - Orta
DEHB'li öğrenci için ders çalışma programı nasıl kurulur
Saat saat yazılan programlar neden üçüncü gün çöküyor? DEHB'li bir kafaya gerçekten uyan çalışma planının nasıl kurulduğunu yazdım.
7 dk - Orta
DEHB ile sınava nasıl çalışılır: baştan sona rehber
DEHB'li biri sınava nasıl çalışır? Program kurmaktan tekrara, denemeden sınav sabahına kadar bütün adımları tek yazıda topladım.
7 dk - Orta
AuDHD'li birinin yakını olmak: ne işe yarıyor?
Hem otizm hem DEHB tanısı olan birinin partneri, arkadaşı ya da iş arkadaşıysan ne yardımcı oluyor, ne zarar veriyor? Somut cümleler ve pratik düzenlemeler.
6 dk - OrtaRehber
Özel ilgi alanı ile hiperodak arasındaki fark
Otizmdeki özel ilgi alanı ile DEHB'deki hiperodak dışarıdan benziyor. Süre, seçilebilirlik, kimlikle ilişki ve sönme biçimi üzerinden ayrımı anlatıyorum.
6 dk - OrtaRehber
Erime, kapanma ve DEHB'deki duygu patlaması farkı
Meltdown ve shutdown nedir, DEHB'deki ani duygu patlamalarından nasıl ayrılıyor? Tetikleyiciler, seyir, toparlanma süresi ve o anda ne yapılacağı.
7 dk - OrtaRehber
Otizm ve DEHB'de yürütücü işlevler: ortak zorluk
Planlama, başlatma, esneklik ve ketleme iki tabloda da zorlanıyor ama farklı yerlerden. Yürütücü işlevlerde otizm ve DEHB nerede ayrışıyor, nerede birleşiyor?
7 dk - OrtaRehber
Maskeleme nedir? Otizmde ve DEHB'de kendini gizlemek
Maskeleme otizmde ve DEHB'de nasıl farklı işliyor, neyi gizliyor ve bedeli ne oluyor? Araştırmanın söyledikleri ve maskeyi indirmenin gerçekçi yolu.
6 dk - OrtaRehber
Kadınlarda otizm ve DEHB neden geç fark ediliyor?
Kadınlarda otizm ve DEHB belirtileri neden gözden kaçıyor? Tanı ölçütlerinin geçmişi, maskelemenin payı ve geç tanının hayata çıkardığı fatura.
6 dk - OrtaRehber
Yetişkinlikte otizm tanısı nasıl konur?
Yetişkinde otizm belirtileri nasıl değerlendiriliyor, kimler bakıyor, hangi araçlar kullanılıyor ve süreçte neyin hazırlanması gerekiyor? Adım adım anlatım.
7 dk - OrtaRehber
Otizmde ve DEHB'de rutin neden farklı işliyor?
Biri rutine tutunuyor, diğeri kurduğu rutini üçüncü gün bırakıyor. Otizmde ve DEHB'de rutinin işlevi, bozulduğunda ne olduğu ve ikisi birdeyse ne yapılacağı.
7 dk - OrtaRehber
Otizmde ve DEHB'de sosyal iletişim: aynı görünen farklar
Sosyal zorluk otizmde ve DEHB'de dışarıdan benziyor ama sebebi ayrı. İki tabloda iletişimin nerede takıldığı, çift yönlü anlaşılamama ve pratik karşılıkları.
7 dk - OrtaRehber
Otizmde ve DEHB'de duyusal farklar: ses, ışık, doku
Ses, ışık, doku ve koku otizmde ve DEHB'de nasıl farklı işleniyor? İki tabloda duyusal yüklenmenin sebepleri, benzeyen ve ayrışan yanları.
6 dk - Orta
Görünmeyen şey yok sayılıyor: eşyayı göz önüne koyma
Kapalı kapının arkasındaki hiçbir şeyin var olduğuna inanmıyorum. Evi üç görünürlük katmanına ayırdım: nasıl kurdum ve nerede tutmuyor.
5 dk