DEHB'de eşya kaybetme
Anahtar, gözlük, telefon, cüzdan. Günde kaç dakika aramakla geçiyor ve bunu neredeyse tamamen bitiren birkaç basit kural.
Bu yazıda 6 bölüm var
Anahtarı elinde tutarken kapıyı açıyorsun. On dakika sonra anahtar yok.
Nereye koyduğunu hatırlamıyorsun çünkü koyarken oradaki sen başka bir şey düşünüyordun.
Eşya kaybetmek, tanı ölçütleri arasında açıkça yer alan belirtilerden biri.
Neden oluyor
Bırakma anı bilinçli değil. Bir eşyayı bir yere koyduğunda, o anda dikkatin başka yerdeyse yer hafızaya kaydedilmiyor. Sonradan hatırlamaya çalıştığında hatırlanacak bir kayıt bulunmuyor.
Bu, bir hafıza zayıflığından çok bir kodlama sorunu: bilgi zaten hiç kaydedilmemiş.
Çalışma belleği dolu. Kofler ve arkadaşlarının (2010) çalışması, DEHB'de çalışma belleği kapasitesinin daha sınırlı olduğunu gösteriyor. Kapı açarken aklında beş şey varsa, anahtarın yeri altıncı olarak sığmıyor.
Ara duraklar. Eşya gideceği yere değil, en yakın yatay yüzeye bırakılıyor. Her ara durak, eşyanın bulunabileceği yeni bir yer demek.
Kaybetmek hatırlamamak olmuyor. Hiç kaydetmemek oluyor.
Giriş noktası kuralı
Bu alandaki en güçlü tek kural bu ve etkisi ilk günden görülüyor.
Ne: Eve girer girmez anahtar, cüzdan, kart ve telefon tek bir yere gidiyor. Kapının yanında bir kase, bir tabak, bir kanca.
Neden: Bırakma kararını ortadan kaldırıyor. Karar verilmiyorsa yanlış karar da verilmiyor.
Koşulları:
- Kapıya çok yakın olmalı. Üç adım uzaktaki bir yer kullanılmıyor.
- Tek bir yer olmalı. İki nokta, iki arama yeri demek.
- Kapaksız olmalı. Kapalı bir kutuya konulan şey yok sayılıyor; sebebi nesne kalıcılığı.
Sözlükte giriş noktası olarak geçiyor.
Çift kopya kuralı
Sürekli kaybettiğin küçük şeylerden bilerek iki tane al: makas, şarj aleti, tırnak makası, kalem, okuma gözlüğü.
Kulağa savurgan geliyor. Aramaya harcanan süre ve aramanın yarattığı stres hesaba katılınca ucuz kalıyor. Sözlükte çift kopya kuralı.
Bunun bir uzantısı: hazır çanta. İkinci bir şarj aleti, ikinci bir kulaklık ve gerekli olanlar sürekli çantada duruyor, her çıkışta yeniden toplanmıyor. Sözlükte hazırlık kutusu.
Diğer işe yarayan şeyler
Yüksek sesle söyle. Bir şeyi bırakırken "anahtarı masaya koyuyorum" demek, o anı bilinçli hâle getiriyor ve kaydedilme ihtimalini artırıyor. Sözlükte sesli düşünme.
Takip cihazı kullan. Anahtarlığa ya da cüzdana takılan küçük bulucular, bu sorunun en doğrudan teknolojik çözümü.
Her kategorinin bir evi olsun. Eşyanın nerede duracağına her seferinde karar vermek yerine, bir kez karar verilip sabitlenmesi. Sözlükte ev için hazır konum.
Görünür sakla. Açık raf, şeffaf kutu, duvara asma. Kapalı dolaba giren şey unutuluyor. Ayrıntısı görünür yer sistemi yazısında.
Tek dokunuş kuralı. Elindeki şeyi ara bir yere değil, gideceği yere bırak. Ara duraklar hem yığın hem arama üretiyor. Sözlükte tek dokunuş kuralı.
Kaybolmuş bir şeyi ararken
- Sırayla ara. Rastgele bakmak yerine odaları sırayla geç.
- Yatay yüzeylere bak. Eşyalar çoğunlukla ilk uygun düz yüzeyde duruyor.
- Ceplere bak. Kıyafetlerin cepleri en sık atlanan yer.
- Alışılmadık yerleri düşün. Buzdolabı, çamaşır makinesinin üstü, çöp kovasının yanı. Dikkatin dağıldığı anda eşya nereye gittiyse orada.
Özet
Eşya kaybetmek DEHB'nin en somut ve en çözülebilir belirtilerinden biri. Giriş noktası ve çift kopya kuralları, aramaya harcanan zamanın büyük kısmını doğrudan ortadan kaldırıyor.