DEHB raporu nasıl alınır? Hangi rapor sana lazım

“DEHB raporu nasıl alınır?” sorusunu soranların yarısı aslında başka başka şeyler arıyor.

Biri tanının yazılı olmasını istiyor. Biri ilacın eczanede ücretsiz verilmesini. Biri çocuğu için okulda destek, biri EKPSS'ye girebilmek, biri ÖSYM sınavında ek süre. Hepsine halk arasında “DEHB raporu” deniyor ama her biri ayrı bir belge, ayrı bir kurum, ayrı bir süreç.

Bu yazı detaya girmiyor; hangi kapıyı çalacağını bulman için bir harita. Her satırın ayrıntılı anlatımı kendi yazısında.

Önce ne için istediğini netleştir

Kendine şu soruyu sor: bu belgeyle ne yapacağım?

• Tanımı belgelemek, başka bir hekime ya da kuruma göstermek istiyorsan: tanı kaydı ve epikriz.
• İlacın parasını SGK'nın ödemesini istiyorsan: ilaç kullanım raporu.
• Vergi indirimi, kimlik kartı, EKPSS gibi haklar için: 18 yaş üstünde engellilik sağlık kurulu raporu, 18 yaş altında ÇÖZGER. Otizm de eşlik ediyorsa AuDHD'de rapor yazısına bak.
• Çocuğun okulda destek alsın istiyorsan: RAM'ın eğitsel değerlendirmesi.
• Sınavda düzenleme istiyorsan: ÖSYM'ye ya da üniversitene ayrı başvuru.

Cevabın birden fazlaysa sorun yok; yalnız bu belgelerin birbirinin yerine geçmediğini baştan bil.

Listede olmayan ama sık sorulan bir ihtiyaç daha var: tanını iş yerine açıklamak. Bunun için ayrı bir “DEHB raporu” yok. Ne kadarını paylaşacağına ve hangi belgeyi göstereceğine sen karar veriyorsun; bu konuyu tanıyı açmak yazısında tarttım. Bir kurum senden resmi bir sağlık kurulu raporu istiyorsa, hangi mevzuata dayanarak istediğini yazılı olarak sorabilirsin. Cevap, hangi rapora gitmen gerektiğini de söylüyor.

Karşılaştırma tablosu

Rapor	Kim düzenler	Ne işe yarar	Nereden başlanır
Tanı kaydı ve epikriz	Psikiyatri hekimi (18 yaş altı çocuk ve ergen psikiyatrisi, sonrası erişkin psikiyatrisi)	Tanıyı belgeler, diğer bütün raporların temelini oluşturur	MHRS ya da hastanenin randevu sistemiyle psikiyatri polikliniği. Tanı süreci
İlaç kullanım raporu	Psikiyatri ya da çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı	İlacın bedelinin SGK tarafından karşılanması	Tedavini yürüten hekim. SGK ilaç raporu
Erişkin engellilik sağlık kurulu raporu	Yetkili hastanenin engellilik sağlık kurulu	İşlev kaybını ve engel oranını belgeler; haklara esas olur	Rapor vermeye yetkili hastaneye başvuru. Engelli raporu
ÇÖZGER	Yetkili kuruluşun çocuk sağlık kurulu	18 yaş altında özel gereksinim düzeyini belirler	ÇÖZGER yetkili hastane. ÇÖZGER
RAM eğitsel değerlendirme raporu	Milli Eğitim'e bağlı Rehberlik ve Araştırma Merkezi	Okulda verilecek eğitim desteklerine karar verir	Okul rehberlik servisi ya da veli randevusu. RAM raporu
ÖSYM ve üniversite düzenleme belgeleri	ÖSYM; üniversitenin engelli öğrenci birimi	Merkezi sınavlarda ve okul sınavlarında düzenleme	Sınav başvurusu sırasında bildirim; okulda birime dilekçe. ÖSYM başvurusu, üniversite birimi

Sıra nasıl kurulur

Her yol tanıdan geçiyor. Tanısı olmayan birinin ilaç raporu, engelli raporu ya da RAM süreci havada kalıyor. O yüzden ilk adım her zaman psikiyatri randevusu.

Tanıdan sonra sıra ihtiyaca göre değişiyor:

1. Tedavi başlarsa ilaç kullanım raporu hemen gündeme geliyor, çünkü ilaç rapor olmadan eczaneden ücretsiz alınamıyor.
2. Çocuksan ya da çocuğun içinse okul tarafı için RAM, sağlık ve sosyal haklar tarafı için ÇÖZGER ayrı ayrı yürüyor. İkisi birbirini beklemiyor.
3. Yetişkinsen ve bir hak kullanmayı düşünüyorsan engellilik sağlık kurulu raporuna başvuruyorsun. Kurul, tanının adına değil işlev kaybına bakıyor; bunun ne anlama geldiğini DEHB bir engellilik mi yazısında anlattım.
4. Sınav yaklaşıyorsa ÖSYM başvurusundaki sağlık durumu bildirimini başvuru döneminde yapıyorsun. Bunu son güne bırakmak, belgenin zamanında ulaşmaması riskini artırıyor.

Bir not: Mayıs 2026'da Cumhurbaşkanı Kararı ile yeni bir Sağlık Raporları Yönetmeliği yayımlandı. Genel sağlık raporlarının düzenlenme ve itiraz usullerini yeniden düzenliyor. Engelli sağlık kurulu raporunun esasları ise hala 5378 sayılı Kanun'a dayanan yönetmeliklere göre belirleniyor. Başvuru adımlarında yeni bir uygulama olup olmadığını başvuracağın hastaneye sor.

Çocuk ve yetişkin yolu nerede ayrılıyor

Tablodaki raporların bir kısmı yaşa göre değişiyor ve bu geçiş çok kişiyi hazırlıksız yakalıyor.

18 yaşına kadar sağlık tarafındaki rapor ÇÖZGER. Sonuç bir oran olarak değil, özel gereksinim düzeyi olarak yazılıyor. 18 yaşını doldurunca ÇÖZGER geçersiz hale geliyor ve erişkin yönetmeliği devreye giriyor. Erişkin yönetmeliği bu kişilerin 18 yaşını doldurdukları tarihten itibaren üç ay içinde yeniden başvurmasını öngörüyor; bu sürede başvurulursa yeni rapor 18 yaşını doldurdukları tarihten itibaren geçerli sayılıyor.

Okul tarafında da benzer bir kırılma var. RAM süreci okul çağına göre kurulmuş. Üniversiteye geçince muhatap değişiyor ve düzenleme taleplerini üniversitenin engelli öğrenci birimine yapıyorsun.

Tanı tarafında ise uzman değişiyor: 18 yaş altı çocuk ve ergen psikiyatrisinde, sonrası erişkin psikiyatrisinde izleniyor. Çocuklukta tanı almış biri için eski kayıtlar ve raporlar, yetişkinlikteki değerlendirmede çok işe yarıyor. Yetişkinlikte ilk kez tanı alacaksan nereye gideceğini yetişkinlikte DEHB tanısı yazısında anlattım.

Ailede 17 yaşında bir genç varsa, bu üç geçişi önceden bir kağıda yazmak birkaç ay kazandırıyor.

En sık karışan ikililer

İlaç raporu ile engelli raporu. En yaygın karışıklık bu. İlaç raporu tedavinin geri ödemesiyle ilgili ve tedavini yürüten uzman hekim tarafından düzenleniyor. Engelli raporu ise kurulda, birden fazla uzmanın katılımıyla düzenleniyor ve bir oran içeriyor. İlaç raporun olması engelli raporun olduğu anlamına gelmiyor.

ÇÖZGER ile RAM raporu. Biri sağlık kuruluşunda, diğeri Milli Eğitim'de. ÇÖZGER okulda kendiliğinden destek getirmiyor; okulda BEP gibi düzenlemeler RAM süreciyle başlıyor.

Tanı belgesi ile sağlık kurulu raporu. Psikiyatristin muayene notu ya da epikriz, tek hekimin tespitini gösteriyor. Bir kurum senden “sağlık kurulu raporu” istiyorsa, tek hekim belgesi bunun yerine geçmiyor.

Sürücü raporu. Ehliyet için istenen sağlık raporu bu listenin dışında, kendi kuralları olan ayrı bir belge. Onu DEHB ve ehliyet yazısında anlattım.

Hepsi için ortak hazırlık

Hangi rapora gidersen git, aynı dosya işini görüyor. Bir klasör aç ve içine şunları koy:

• Tanını gösteren muayene kayıtları ve varsa epikriz.
• Kullandığın ilaçlar, dozlar ve ne zaman başladığın.
• Varsa ölçek ya da psikometrik değerlendirme sonuçları.
• Okul karnesi, öğretmen notu, iş yerinden uyarı yazısı gibi gündelik hayattaki zorlanmayı gösteren belgeler.
• Hangi rapora ne zaman başvurduğunu, ne zaman sonuçlandığını yazdığın tek sayfalık bir liste.

Raporların çoğu e-Nabız ya da e-Devlet'e düşüyor ama her şey her yerde görünmüyor. Kendi kopyalarını tutmak, kurumlar arasında gidip gelirken çok zaman kazandırıyor.

Bana kalan

Tanıdan sonra hangi raporların olduğunu ve sırasının ne olduğunu toplu halde anlatan bir yer yok. Her belgenin varlığı çoğu zaman ihtiyaç duyulduğu an öğreniliyor. DEHB'li biri için bu, en zorlandığı şeyin üstüne bir de bürokrasi koymak demek: hatırlamak, sırayı tutmak, son tarihi kaçırmamak.

Bu tabloyu o yüzden yazdım. Hepsini aynı anda almak zorunda değilsin. Sadece hangi kapının neyi açtığını bilmek bile yükün yarısını alıyor.

Buradaki bilgi genel çerçeve. Kurumların istediği belgeler ve süreler değişebildiği için başvuracağın kurumdan güncel listeyi yazılı olarak teyit et.