Medikinet Retard yemekle mi alınır?

Medikinet Retard'ın kutusundan çıkan kuralların en çok sürtüneni yemekle ilgili olanı. İlaç sabah, kahvaltıyla birlikte ya da kahvaltıdan sonra alınıyor. DEHB'li birinin sabahında kahvaltı çoğu zaman ya atlanan ya da ayakta iki lokmayla geçiştirilen öğün olduğu için bu cümle kağıt üstünde basit, hayatta zor.

Bu kural keyfi değil. Nedeni kapsülün içindeki tasarımda. Bu yazı yalnızca o kurala odaklanıyor: prospektüs ne diyor, aç karnına ne değişiyor, kapsül açılabilir mi, alkol ve mide ilaçları nereye oturuyor. İlacın genel tanıtımı için Medikinet nedir, Ritalin'le farkı için Ritalin ile Medikinet farkı yazılarına bakabilirsin.

Kısa ürün bilgisi tam olarak ne diyor

Medikinet Retard Türkiye'de ruhsatlı ve TİTCK'nin sitesinde kısa ürün bilgisi (KÜB) yayımlanmış durumda. Yemekle ilgili kısım üç cümlede özetlenebiliyor.

Birincisi, ilaç yeterince uzun etki sağlamak ve yüksek kan düzeylerinden kaçınmak için sabah kahvaltıyla birlikte ya da kahvaltıdan sonra alınıyor. İkincisi, aç karnına alınırsa etken madde kapsülden daha hızlı emiliyor ve salınım uzatılmış biçimde gerçekleşmiyor. Üçüncüsü, bu yüzden ilaç aç karnına alınmamalı.

Farmakokinetik bölümünde bir ayrıntı daha var: yiyecek olmadan alınmasının bir tür yükleme dozuna yol açabileceği yazıyor. Yani dozun güne yayılması gereken kısmı, beklenenden erken açığa çıkabiliyor.

Kural ilacı güçlendirmek için değil, ilacın planlandığı saat aralığına yayılması için var.

Kapsülün içinde ne var

Kapsülü açtığında mavi ve beyaz küçük tanecikler görüyorsun. Bunlar iki ayrı iş yapıyor.

Dozun yarısı hemen salınımlı taneciklerde. Bunlar midede hızla çözünüyor ve sabahki ilk yükselişi sağlıyor. Diğer yarısı yavaş salınımlı taneciklerde. KÜB'e göre bu kısım mideden geçip ince bağırsağa ulaştıktan sonra etken maddeyi bırakıyor. Coghill ve arkadaşlarının (2013) karşılaştırmalı derlemesi de bu tanecikleri mide asidine dayanıklı bir kaplamayla tarif ediyor.

Tokken alındığında sonuç şöyle bir eğri: sabah hızlı bir yükseliş, yaklaşık üç saat sonra ikinci bir yükseliş ve ardından kademeli bir iniş. KÜB, en yüksek düzeyin yüzde 75'inin altına inmeyen 3 ile 4 saatlik bir plato tarif ediyor ve formülün yaklaşık 8 saat boyunca tedavi edici düzey sağlamak üzere tasarlandığını yazıyor.

Aç karnına alındığında bu iki aşamalı düzen bozuluyor. Prospektüs bunun sonucunu açıkça söylüyor: salınım uzamıyor. Pratikte bu, sabahın daha sert, öğleden sonranın daha kısa olabileceği anlamına geliyor.

Yemeğin türü ve miktarı

En çok sorulan şey ne yemek gerektiği. KÜB bu konuda açık: yiyecek türüyle ilgili bir öneri yok.

Verilen veri şu: normal ya da yüksek kalorili bir kahvaltıyla alındığında ilacın biyoyararlanımında fark görülmüyor. Yağı yüksek bir öğünle alındığında ise emilim, en yüksek düzeye ulaşma süresi açısından yaklaşık bir buçuk saat gecikiyor.

Prospektüs bir alt sınır yazmıyor. Yani “kaç lokma yeterli” sorusunun KÜB'de bir cevabı yok. Bu yüzden bu soruyu hekimine ya da eczacına sormak, internetteki tahminlerden daha sağlam. Kendi sabah düzenini anlatırsan ona göre bir yol bulmak kolaylaşıyor.

Mide ilaçları da aynı hikayenin parçası

Yavaş salınımlı tanecikler midenin ortamına göre tasarlandığı için, mide asidini değiştiren ilaçlar da devreye giriyor.

KÜB, H2 reseptör blokeri ya da antasit kullanan ve mide pH'sı belirgin şekilde yüksek olan hastalarda ilacın kullanılmamasını yazıyor. İngiltere'deki ürün bilgisi daha geniş konuşuyor: H2 blokerleri, proton pompası inhibitörleri ve antasitlerle birlikte alınmamasını, çünkü bunun etken maddenin tamamının daha hızlı salınmasına yol açabileceğini belirtiyor.

Reflü, gastrit ya da mide için düzenli ya da ara ara ilaç kullanıyorsan, bunu reçeteyi yazan hekime ve eczacına söyle. Eczanede kendi başına alınan bir mide ilacı da bu listeye giriyor.

Kapsül açılabilir mi

Açılabiliyor ve bu, Medikinet Retard'ı bazı diğer uzun etkili formlardan ayıran bir özellik.

KÜB'e göre kapsül bir miktar sıvıyla bütün olarak yutuluyor ya da açılıp içeriği bir yemek kaşığı elma püresi veya yoğurdun üzerine serpiliyor. Bu karışım hemen alınıyor, sonraya saklanmıyor, ardından biraz su içiliyor. Serpilerek alınan içeriğin kan düzeyleri bütün kapsülle benzer bulunmuş.

Burada tek kesin yasak var: tanecikler ağızda ezilmiyor ve çiğnenmiyor. Çiğnemek, yavaş salınım için yapılan kaplamayı bozuyor.

Bu kural ürüne özgü. Örneğin Concerta'nın OROS tableti bölünmüyor, ezilmiyor, açılacak bir yeri de yok. “Bir metilfenidat açılabiliyorsa hepsi açılır” diye düşünmemek gerekiyor.

Bir de şu ayrıntı: yoğurdun üzerine serpmek, kapsülü yutmanın bir yolu. Bu bir kaşık yoğurdun kahvaltı yerine geçip geçmediğini prospektüs söylemiyor. Yutma güçlüğün varsa hekimine iki soruyu birlikte sor: kapsülü açmam uygun mu, açtığımda yanında ne yemeliyim?

Alkol uyarısı

KÜB'de alkolle ilgili kısım kısa: alkol, metilfenidat dahil psikoaktif ilaçların sinir sistemi üzerindeki yan etkilerini şiddetlendirebiliyor ve tedavi sırasında alkolden uzak durulması öneriliyor.

İngiltere'deki ürün bilgisi bir cümle daha ekliyor: çok yüksek alkol yoğunluklarında ilacın kan düzeyi eğrisi hemen salınıma benzer bir düzene kayabiliyor. Yani alkol yalnızca yan etkileri değil, kapsülün salınım tasarımını da etkileyebiliyor.

DEHB'de alkolün neden ayrıca riskli olduğunu DEHB'de alkol neden riskli yazısında anlattım.

Kahvaltıyı atlayan biri için sabah düzeni

DEHB'de sabah iştahsızlığı yaygın. Üstüne bir de ilacın kendisi iştahı bastırabiliyor; bu kısmı DEHB ilacı ve iştah kaybı yazısında ayrıntılı yazdım. Aşağıdakiler ilaçla ilgili karar değil, yalnızca sabahı kolaylaştıran düzen önerileri.

Kararı akşamdan ver. Sabah ne yiyeceğini sabah düşünmek, zaten zor olan bir saatte bir karar daha eklemek demek. Akşamdan seçilmiş, hazırlık gerektirmeyen bir şey sabahı kısaltıyor.

Kapsülü yiyeceğin yanına koy. Kutuyu buzdolabında değil, kahvaltılık neyse onun durduğu yerde tut. İkisi aynı anda göze çarptığında sıralama kendiliğinden kuruluyor: önce lokma, sonra kapsül.

Saati sabit tut. KÜB, uyku bozukluğu yaratabileceği için ilacın sabah çok geç saatlerde alınmamasını yazıyor. Kahvaltıyı öğlene kaydırıp ilacı da onunla birlikte ertelemek, gecenin uykusunu etkileyebiliyor. Bu konuyu DEHB ilacı ve uykusuzluk yazısında açtım.

Sabah hiç yiyemiyorsan bunu saklama, söyle. Bu, hekimin form seçerken bilmesi gereken bir bilgi. Metilfenidat formlarının yemekle ilişkisi ürüne göre değişiyor; hangisinin senin sabahına uyduğu konuşulabilir. Formların yan yana karşılaştırması için metilfenidat formları karşılaştırması yazısına bakabilirsin.

Kontrol randevusunda sorabileceğin şeyler

Yemek kuralıyla ilgili soruları önceden yazıp gitmek konuşmayı kısaltıyor:

• Benim sabahımda kahvaltı yerine geçecek en küçük şey ne olabilir?
• Kullandığım mide ilacı bu kapsülle uyumlu mu?
• Yutmakta zorlanırsam kapsülü açmam uygun mu?
• Bazı sabahlar hiç yiyemiyorsam ne yapmalıyım?

Bana kalan

Bu kuralın bana en öğretici tarafı, ilacın yalnızca içindeki molekülden ibaret olmadığını göstermesi. Aynı metilfenidat, kapsülün tasarımına ve onu nasıl aldığına göre güne başka türlü yayılıyor.

DEHB'li biri için “kahvaltıyla al” cümlesi aslında iki iş birden istiyor: hem yemeyi hem de ilacı hatırlamayı. Bu yüzden çözümü irade değil, düzen olarak düşünmek bence daha gerçekçi. Akşamdan seçilmiş bir yiyecek ve yanında duran bir kutu, sabahki her türlü iyi niyetten daha güvenilir.

Ne yiyeceğin, ne zaman alacağın ve hangi formun sana uyduğu ise hekimle verilecek kararlar. Prospektüsün mantığını bilmek o konuşmayı kolaylaştırıyor.