Ev işi, ders, spor, evrak: keyif paketleme örnekleri

Keyif paketlemenin mantığını anlamak kolay, kendi hayatına yerleştirmek zor. "Sevdiğin şeyi sıkıcı işle eşleştir" cümlesi, hangi sıkıcı iş ve hangi sevdiğin şey sorusunu cevapsız bırakıyor.

Bu yazıda o soruyu dört alanda cevaplamaya çalışacağım: ev işleri, ders ve akademik iş, spor ve evrak. Her örnekte dört şey var: iş, keyif, kilit ve dikkat edilecek nokta.

Başlamadan iki hatırlatma. Yöntemin ne olduğunu ve araştırmanın ne bulduğunu keyif paketleme yazısında, adım adım kurulumu ve tuzakları keyif paketi nasıl kurulur yazısında anlattım. İkincisi, bulabildiğim deneylerin hepsi sporla ilgili ve genel nüfusla yapılmış. Aşağıdaki spor dışı örnekler benim denemeye değer bulduğum eşleşmeler, araştırılmış reçeteler olarak okunmasın.

Neden örnek bu kadar önemli

DEHB'de uzaktaki ödülün değeri daha hızlı düşüyor. 21 bağımsız araştırmayı birleştiren bir meta analiz, DEHB'li kişilerin gecikmiş parasal ödülü kontrol grubuna göre orta büyüklükte bir farkla daha hızlı değersizleştirdiğini gösteriyor (Jackson ve MacKillop, 2016). Temiz bir mutfağın ya da ödenmiş bir faturanın ödülü tam da bu türden: gecikmiş ve soyut.

Keyif paketi ödülü işin içine taşıyor. Bunun işe yaraması için eşleşmenin somut olması gerekiyor. "Bir şey dinlerim" diye başlayan paket genelde ilk akşam dağılıyor. "Bu polisiyenin yeni bölümünü yalnızca bulaşıkta dinlerim" diye başlayan paketin tutma şansı daha yüksek.

Ev işleri

Ev işlerinin DEHB'de neden bu kadar zor olduğunu ve genel yaklaşımları ev işleri yazısında anlattım. Orada ödülü işe iliştirmekten kısaca söz etmiştim. Burada onu açıyorum.

Bulaşık.

• Keyif: Takip ettiğin bir podcast'in yeni bölümü.
• Kilit: O podcast yalnızca mutfakta açılıyor. Telefon tezgahta, ekranı kapalı.
• Dikkat: Bulaşık bitince bölüm yarıda kalsa da kapanıyor. Yarım kalan bölüm, yarınki bulaşığın sebebi oluyor.

Çamaşır katlamak ve ütü.

• Keyif: Bir dizi. Bu işlerde eller meşgul ama göz arada ekrana kayabiliyor.
• Kilit: O dizi yalnızca sepetin başında açılıyor.
• Dikkat: Katlamayı dizinin önüne taşımak kolay, ama ütüde göz tamamen ekrana gitmemeli. Sıcak ütüyle dikkatsizlik iyi bir ikili oluşturmuyor.

Yemek hazırlığı. Evde yemekleri ben yapıyorum. Sebze doğramak, hamur yoğurmak, bulaşığı ara ara toplamak gibi elle yapılan kısımlar sesli kitaba çok uygun geliyor.

• Keyif: Sürükleyici bir sesli kitap.
• Kilit: Kitap yalnızca mutfakta ilerliyor.
• Dikkat: Tarife bakman ya da bir şeyi ölçmen gerektiğinde kitabı durdur. Tarif okumak dil kanalını istiyor.

Haftalık temizlik ya da dolap düzenleme.

• Keyif: Yalnızca temizlik günü açılan bir çalma listesi. Enerjisi yüksek, sözlü olabilir.
• Kilit: Liste başka zaman çalınmıyor.
• Bitiş: Liste bitince temizlik de biter. Bitmeyen bir işe bu yolla bir son çizgi eklenmiş oluyor.

Ders ve akademik iş

Burada paket en çok dikkat istiyor, çünkü ders çalışmanın büyük kısmı dil kanalını kullanıyor. Okurken ya da yazarken kulağa gelen sözlü bir içerik, aynı kaynağı paylaşıyor. Bu yüzden akademik işlerde işi ikiye ayırmak gerekiyor.

Otomatik kısımlar. Kaynakça biçimlendirmek, tabloları düzenlemek, veri girişi, dosya adlandırmak, dipnotları kontrol etmek. Akademik işlerimde en çok ertelediğim kısımlar da bunlar.

• Keyif: Bir podcast ya da sevdiğin, sözlü bir albüm.
• Kilit: O albüm yalnızca "temizlik işleri" sırasında çalıyor.
• Dikkat: İşin içinde düşünmen gereken bir yere geldiğinde sesi kapat. Kaynakçada bir eksik bulmak, onu tamamlamak için okumayı gerektirebilir.

Okuma ve yazma. Burada keyfi sesten seçmek yerine başka kanallardan seçiyorum.

• Keyif: Yalnızca çalışırken içilen bir çay ya da kahve, sevdiğin bir kafe, pencere kenarı, sözsüz bir çalışma listesi.
• Kilit: O kafeye yalnızca okuma yapmak için gidiyorsun. O çay yalnızca masada demleniyor.
• Dikkat: Keyfin gücü burada düşük kalıyor, çünkü sesten gelen merak yok. Beklentini buna göre ayarla.

Tekrar ve ezber. Kart çalışması, kelime tekrarı.

• Keyif: Yürüyüş. Kartları elinde ya da telefonunda tutarak yürümek hareketi keyfe dönüştürüyor.
• Dikkat: Kalabalık bir yolda yürürken ekrana bakmak güvenli değil. Parkta ya da boş bir koridorda dene.

Spor ve hareket

Bulabildiğim deneylerin hepsi bu alanda. İlk deneyde sesli romanlara yalnızca spor salonunda ulaşabilen katılımcılar, başlangıçta yüzde 51 daha fazla salona gitti. Etki zamanla azaldı ve bir tatil arasından sonra büyük ölçüde kayboldu (Milkman ve ark., 2014). 6.792 kişiyle yapılan daha büyük bir denemede sesli kitap verilip yöntem önerilen grupta haftalık spor sayısı yüzde 10-12 arttı (Kirgios ve ark., 2020). İki çalışma da genel nüfusla yapıldı.

Yürüyüş.

• Keyif: Bir sesli kitap. Deneyde katılımcılar sürükleyici romanlar seçmişti. Polisiye ya da gerilim gibi "bir bölüm daha" dedirten türler denemeye değer.
• Kilit: Kitap yalnızca yürürken ilerliyor. Evde oturup dinlemiyorsun.
• Dikkat: Dışarıda sesi çevreyi duyabileceğin kadar düşük tut ya da tek kulaklık kullan. Karşıdan karşıya geçerken dikkat trafikte kalmalı.

Koşu bandı ya da sabit bisiklet.

• Keyif: Bir dizi. Göz boşta olduğu için ekran burada sorun olmuyor.
• Kilit: Dizinin o sezonu yalnızca aletin üzerinde izleniyor.
• Dikkat: Sezon bitince paket çöküyor. Sıradaki diziyi şimdiden seç.

Esneme ve hafif egzersiz.

• Keyif: Kısa bir podcast bölümü.
• Bitiş: Bölüm bitince esneme de biter. Beş dakika ile yirmi dakika arasında doğal bir süre sağlıyor.

Evrak, e-posta ve bürokrasi

Kağıt işlerinin neden en çok biriken işler olduğunu ve onlar için kurduğum sistemi kağıt işleri ve bürokrasi yazısında anlattım. Keyif paketi o sisteme bir başlama kolaylığı ekliyor.

Fatura ödemek, belge dosyalamak.

• Keyif: Sevdiğin bir kafe ve oradaki bir tatlı ya da içecek.
• Kilit: O kafeye evrak dosyası olmadan gitmiyorsun.
• Dikkat: Kafe, gürültüsü seni rahatsız etmeyecek bir yer olmalı. Rakam ve kimlik bilgisi giren kısımlarda dikkat tamamen işte kalmalı.

E-posta arşivlemek ve gelen kutusunu temizlemek.

• Keyif: Yalnızca bu iş için ayırdığın bir albüm.
• Bitiş: Albüm bitince iş biter. Kalan e-postalar bir sonraki albüme kalıyor.

Telefonda sıra beklemek. Bir kuruma ulaşmak için dakikalarca bekleme müziği dinlemek, sıkıntıya tahammülün en çok zorlandığı anlardan biri olabiliyor.

• Keyif: Kağıt bir bulmaca ya da boyama.
• Dikkat: Telefonun kendisinde bir oyun açmak kolay görünüyor ama bekleme bittiğinde oyunu bırakmak zor olabiliyor. Elini meşgul eden, ekransız bir keyif daha güvenli.

Form doldurmak.

• Keyif: Bu işte sesten gelen keyif çoğu zaman araya giriyor. Sözsüz bir müzik ve sevdiğin bir içecek yeterli.
• Dikkat: Formun dikkat isteyen kısmını keyfin en az olduğu ana bırak.

İş hayatında

Dijital strateji kurarken işin en keyifli kısmı düşünmek. En çok ertelenen kısmı ise düşünmenin etrafındaki angarya: veriyi temizlemek, raporu biçimlendirmek, sunum dosyalarını adlandırmak, fatura kesmek.

Veri temizliği ve rapor biçimlendirme.

• Keyif: Yalnızca bu işlerde çalan, sevdiğin bir albüm ya da bir podcast dizisi.
• Kilit: O albüm çalışma bilgisayarında ayrı bir listede duruyor ve başka zaman açılmıyor.
• Dikkat: Raporun yorum kısmına geçtiğinde, yani dil ve düşünme işe girdiğinde sesi kapat ya da sözsüz müziğe geç.

Toplantı notlarını temize çekmek.

• Keyif: Yalnızca notları temize çekerken içtiğin, sevdiğin bir içecek ve rahat bir köşe.
• Dikkat: Notları temize çekmek dil istediği için keyif sesten gelmemeli.

Eşleşmemesi gerekenler

Bazı keyifler pakete koyulduğunda işi desteklemek yerine kendi sorununu üretiyor.

• Araç kullanırken ekran. Hiçbir paket buna değmez.
• Yemek ve tatlı. Her sıkıcı işe bir atıştırmalık eşlemek, yemeği bir uyaran kaynağına dönüştürebiliyor. Kafedeki tek tatlı ile her bulaşığa bir paket bisküvi aynı şey olmuyor.
• Alkol. Sıkıcı bir işi alkolle eşlemek, alkolü düzenli bir alışkanlığa bağlamak demek.
• Alışveriş sitesinde gezinmek. Keyif olarak başlıyor, harcamaya dönüşüyor.
• Kısa video akışları ve otomatik oynayan öneriler. Sonu olmadığı için paketin bitişini yok ediyorlar.
• Para harcatan ya da ödül kutusu mantığıyla çalışan oyunlar. Öngörülemez ödül, işin kendisinden çok daha güçlü çekiyor.

Bu keyiflerin ortak noktası, iş olmadan da tüketilmek istenmeleri ve kolayca sınırı aşmaları. Uyaran ihtiyacının kendisini ve onu daha güvenli kanallara yönlendirmeyi uyaran arayışı yazısında ele aldım.

Kendi eşleşmeni bulmak

DEHB'li çocuklarla yapılmış çalışmaları inceleyen bir derleme, anında gelen ve yoğun pekiştirmenin görev performansını özellikle desteklediğini bildiriyor (Luman ve ark., 2005). Yetişkinlerde doğrudan test edilmemiş olsa da, bu bana keyfi cömert ve işin ilk dakikasında başlayan biçimde seçmeyi düşündürüyor.

Sağdaki liste, sözlükte dopamin menüsü diye geçen şeye benziyor. Farkı şu: menüdeki keyifler sıkıldığın an için, paketteki keyifler ertelediğin işin içinde. İkisinin aynı listeden beslenmesi de mümkün. Sitenin sözlüğünde yöntemin kendisi ödül eşleştirme başlığında geçiyor.

Bu örneklerin hepsini birden kurmaya çalışma. Birini seç, iki hafta dene, sonra ikincisine geç. Keyif paketlemenin en iyi yanı, bir işi sevmeyi beklemeden yapılabilir kılması. Ben de bulaşığı hala sevmiyorum. Sadece artık onun yanında merak ettiğim bir şey duruyor.