DEHB'de pomodoro ve zaman bloklama

İki yöntem her DEHB listesinde yer alıyor: pomodoro ve zaman bloklama. İkisi de mantıklı ve ikisi de çoğu zaman üçüncü günde bırakılıyor.

Sorun yöntemlerde değil, olduğu gibi uygulanmalarında.

Süreyi görünür kılmak neden önemli

Her iki yöntemin de asıl işlevi aynı: zamanı dışarıdan görünür hâle getirmek.

Zaman körlüğü dediğimiz şey, sürenin içeriden hissedilememesi. Kafadan saymak DEHB'de güvenilir olmuyor; yirmi dakika bir saat gibi, iki saat yirmi dakika gibi geçebiliyor.

Görünür bir sayaç bu boşluğu dolduruyor. Sözlükteki adı görünür sayaç ve bu, DEHB'de en çok işe yarayan tekil müdahalelerden biri.

Solanto ve arkadaşlarının (2010) yetişkin DEHB'de yürüttüğü üstbilişsel terapi çalışması, tam olarak bu tür zaman yönetimi becerilerinin dikkatsizlik belirtileri üzerinde ölçülebilir etkisi olduğunu gösteriyor.

Yöntemin işi seni çalıştırmak değil. Zamanın nereye gittiğini görünür kılmak.

Pomodoro neden tutmuyor

Klasik pomodoro: yirmi beş dakika çalış, beş dakika mola, dört tekrardan sonra uzun mola.

DEHB'de üç yerde takılıyor:

Mola hiperodağı bölüyor. Nadiren gelen bir odaklanma dönemine girmişken zil çalıyor. Mola verdiğinde geri dönmek çok pahalıya mal oluyor. Sözlükte dikkat kalıntısı.

Yirmi beş dakika kimi zaman çok uzun. Kötü bir günde yirmi beş dakikaya başlamak imkânsız geliyor ve yöntem hiç başlamıyor.

Mola bitmiyor. Beş dakikalık mola kırk dakika sürüyor. Molaya geçmek kolay, moladan dönmek zor. Buna geçiş güçlüğü deniyor.

Uyarlanmış hâli

• Süreyi kendine göre ayarla. On dakika da bir pomodoro. Kötü günlerde beş dakika. Süre kutsal bir sayı değil.
• Akıştaysan molayı atla. Kural şu: zil çaldığında iyi gidiyorsan devam et. Molayı sıkıştığında kullan.
• Molaya da zamanlayıcı kur. Molanın sonu için ayrı bir alarm, moladan dönmeyi mümkün kılan tek şey.
• Molada ekrana bakma. Telefona uzanan bir mola, moladan çıkmayı imkânsızlaştırıyor. Ayağa kalk, su iç, pencereye bak.

Zaman bloklama neden tutmuyor

Zaman bloklama, günü önceden bloklara ayırıp her bloka bir iş atamak.

DEHB'de tek bir yerde çöküyor ve o yer belirleyici: zaman tahmini.

Buehler ve arkadaşlarının (1994) tanımladığı planlama yanılgısı herkeste var: insanlar işlerin ne kadar süreceğini sistematik olarak az tahmin ediyor. DEHB'de bu sapma daha büyük.

Sonuç şu: sabah kurulan plan öğlene kadar bozuluyor. Bozulduğunda plan tamamen bırakılıyor, çünkü devreye ya hep ya hiç düşüncesi giriyor.

Uyarlanmış hâli

• Tahmini iki ile çarp. Bir işin ne kadar süreceğine dair ilk tahminini ikiyle çarp. Fazla geliyorsa bir hafta ölç ve kendi katsayını bul.
• Günün yarısını boş bırak. Bloklar günün yüzde ellisini geçmesin. Kalan yarı gecikmeler, geçişler ve beklenmedik işler için.
• Blok sayısını üçe indir. Bütün günü değil, günün üç önemli işini blokla.
• Bloklar arasına on beş dakika koy. Geçişin kendisi bir iş ve takvimde yeri olması gerekiyor.
• Blokları esnek adlandır. "Rapor yaz" yerine "rapor üzerinde çalış". Bitirme sözü vermeyen blok, bozulduğunda suçluluk üretmiyor.

Hangisi kime uygun

Kaba bir ayrım yapılabilir:

Pomodoro, başlamakta zorlananlar için. Kısa bir süre sözü vermek, başlama eşiğini düşürüyor.

Zaman bloklama, gün içinde savrulanlar için. Neyin ne zaman yapılacağının önceden belli olması, gün içinde karar vermeyi ortadan kaldırıyor.

İkisini birlikte kullanmak da mümkün: blokları belirle, blok içinde kısa aralıklarla çalış.

Özet

İki yöntem de DEHB'de olduğu gibi uygulandığında tutmuyor. Uyarlandığında ikisi de aynı işi yapıyor: zamanı dışarıdan görünür kılmak.

Başlama tarafını iki dakika kuralı yazısında ele aldım.