DEHB tanısı nasıl alınır? Türkiye'de adım adım süreç

Şüphe çoğu zaman tek bir cümleyle başlıyor. Bir öğretmen "baktırsanız iyi olur" diyor, ya da sen bir gece belirti listesini okurken kendini satır satır tanıyorsun. Ondan sonra gelen soru hep aynı: şimdi nereye gidiyorum, orada ne olacak, elime ne geçecek?

Bu sayfa o soruların hepsini tek yerde topluyor. Çocuk için de yetişkin için de ilk şüpheden tanıya, tanıdan reçeteye ve okul ya da iş düzenlemelerine kadar yolu sırasıyla yazdım. Her adımın ayrıntısı sitede ayrı bir yazıda duruyor, onlara yeri geldikçe bağlantı verdim. Kurum uygulamaları ve mevzuat değişebiliyor; burada yazanı çerçeve olarak al, bağlayıcı olanı başvurduğun kurumdan teyit et.

Ben tanıyı 22 yaşında aldım. O zaman bu yolun bir haritası olsun isterdim, bu sayfa biraz da onun için.

Tanıyı kim koyuyor

DEHB tanısını psikiyatri hekimi koyuyor. Yaşa göre iki bölüm var: 18 yaşından küçükler için çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları, yetişkinler için erişkin psikiyatrisi. Takipteki bir genç 18'ini doldurunca dosyası erişkin tarafına geçiyor; bu devri önceden konuşmak araya boşluk girmesini önlüyor.

Psikoloğun rolü gerçek ama sınırlı. Ölçek ve nöropsikolojik test uygulayabiliyor, terapi yürütebiliyor, hekime giden dosyayı güçlendirebiliyor. Tanı koymuyor ve ilaç yazmıyor. Psikologla başlayan bir süreç bir noktada psikiyatri hekimine bağlanmak zorunda.

Nöroloji ise DEHB tanısının adresi değil. Hekim epilepsi gibi başka bir nörolojik tablodan şüphelenirse nörolojiye yönlendirebiliyor; bu bir ayırıcı tanı adımı. Aile hekimi ya da çocuk doktoru ilk konuşma için uygun, ama tanı ve tedavi planı psikiyatride yapılıyor. Branşların gerekçesini DEHB için hangi doktora gidilir yazısında ayrıntılı anlattım.

Çocuk ve yetişkin süreci nerede ayrılıyor

İki yolun iskeleti aynı: öykü, ölçütler, ayırıcı tanı. Ama bilgiyi kimin verdiği ve tanıdan sonra hangi kapıların açıldığı epey farklı.

	Çocuk ve ergen	Yetişkin
Bölüm	Çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları	Erişkin psikiyatrisi
Öyküyü kim anlatıyor	Çoğunlukla ebeveyn, ayrıca çocukla görüşme	Kişinin kendisi, mümkünse bir yakını
İkinci ortam bilgisi	Öğretmen formu ve okul gözlemi	İş, ev, ilişkiler; eski karneler
Belirti eşiği (DSM-5-TR)	Alanlardan birinde en az altı belirti	17 yaş ve üzerinde en az beş belirti
En zor kısım	Ev ve okulun farklı resim vermesi	Çocukluk öyküsünü geriye dönük kurmak
Tanıdan sonra açılan kapılar	RAM, BEP, destek eğitim odası, ÇÖZGER	Ehliyet, iş, üniversite birimi, gerekirse engelli raporu

İki tarafta da ortak koşullar şunlar: belirtilerin on iki yaşından önce başlamış olması, en az iki ortamda görülmesi, okulu, işi ya da ilişkileri gerçekten bozması ve başka bir durumla daha iyi açıklanamaması (APA, 2022). Çocuk tarafının ayrıntısı çocuklarda DEHB tanısı nasıl konur, yetişkin tarafınınki yetişkin DEHB tanısı nasıl konur yazısında.

Devlet, üniversite, özel: pratik farklar

Tanı ölçütleri her yerde aynı, yani kurum türü tanının kendisini değiştirmiyor. Değiştirdiği şeyler daha pratik: bekleme süresi, görüşmeye ayrılan zaman, ücret ve tanıdan sonraki belge işleri.

Devlet hastanesi. Randevu MHRS üzerinden, muayene SGK kapsamında. Poliklinik yoğun olabiliyor ve ilk görüşme kısa kalabiliyor. Bu yüzden yanında götürdüğün hazırlık burada en çok fark yaratıyor.

Üniversite hastanesi. Bazılarında yetişkin DEHB ya da çocuk psikiyatrisinde belirli alanlarla ilgilenen ekipler bulunabiliyor ve değerlendirme daha ayrıntılı yürüyebiliyor. Randevu sistemi hastaneden hastaneye değişiyor; MHRS'de bulamazsan hastanenin kendi sayfasına bak.

Özel hastane ve muayenehane. Randevu genellikle daha hızlı ve görüşme daha uzun olabiliyor, ama ücret senden çıkıyor ve psikolojik testler ayrıca ücretlendirilebiliyor. Bir şeyi önceden sormakta fayda var: ilaç gündeme gelirse SGK ilaç raporu orada düzenlenebiliyor mu, yoksa bunun için ayrıca bir hastaneye mi gideceksin? Bu cevap kuruma göre değişiyor.

Bence asıl soru "hangisi daha iyi" değil, "bana hangisi daha erken ve daha ayrıntılı bakabilir" sorusu. Yetişkinlikte DEHB tanısı nereden alınır yazısında bu seçimi yetişkin açısından tarttım.

Randevu almak ve beklemek

MHRS, Sağlık Bakanlığı'na bağlı kurumların randevu sistemi. Randevuyu mhrs.gov.tr üzerinden, MHRS mobil uygulamasından, e-Devlet girişiyle ya da ALO 182'yi arayarak alabiliyorsun. Semt poliklinikleri bağlı oldukları hastanenin altında listeleniyor, o yüzden aradığın bölümü yalnızca büyük hastanede değil oralarda da kontrol et. Sistem randevudan bir gün önce kısa mesaj ya da sesli arama ile hatırlatıyor. Gidemeyeceksen iptal et, o yer başkasına açılıyor.

Psikiyatri için sevk zorunlu değil. 2025 yazından beri MHRS'de hastanede boş yer bulamadığında seni aile hekimine yönlendiren bir ekran çıkabiliyor; aile hekimi gerekirse senin adına hastaneden randevu oluşturabiliyor. Bakanlık adına yapılan açıklamaya göre hastaneye doğrudan randevu alma hakkı sürüyor. Uygulama değişebildiği için güncel halini MHRS'de gör.

Bekleme süresi için rakam vermiyorum, çünkü şehre, kuruma ve döneme göre çok değişiyor. Ama psikiyatri randevularının haftalar sonrasına düşebildiği bir gerçek. Bence bu yolun en çok kopulan halkası da burası: sistemi açmak, bölümü seçmek, tarihi bulmak, takvime yazmak ve o gün gitmek ayrı ayrı iş. Benim önerim şu:

• Randevuyu karar verdiğin gün al, ertesi güne bırakma.
• Aldığın dakika takvime yaz ve bir gün öncesine ikinci bir hatırlatıcı kur.
• Bekleme süresini hazırlık süresine çevir: bir sonraki bölümdeki listeyi parça parça doldur.

İlk görüşmeye ne götürmeli

Görüşme sırasında hatırlamaya çalıştığın şeyin yarısı söylenmeden kalıyor. Bu tabloda anlatırken dağılmak çok olağan, o yüzden kağıt hem seni topluyor hem hekime sıralı bir bilgi veriyor. Doktora hazırlık sayfasında belirtilerini ve sorularını işaretleyip tek sayfalık bir özet çıkarabilirsin.

Yanına alabileceklerin:

• Eski karneler ve öğretmen yorumları. "Zeki ama dikkatsiz", "potansiyelini kullanmıyor" gibi tekrar eden cümleler değerli.
• Varsa eski sağlık kayıtları, daha önce konmuş tanılar, psikolojik test raporları.
• Kullandığın bütün ilaçlar ve takviyeler, ailede bilinen tanılar.
• Seni çocukken tanıyan birinin gözlemi. Gelemiyorsa sorduğun birkaç soruya yazılı cevabı da işe yarıyor.
• Çocuk için: öğretmenin yazılı gözlemi, uyku ve iştah düzeni, gelişim basamakları.
• Son bir yıldan üç dört somut örnek.

Örnekleri belirti adıyla değil, sonuçla yaz. "Dikkatim dağınık" bir şikayet. "Son altı ayda iki teslimi kaçırdım, bir faturayı üç kez erteleyip ödemedim" ise hekimin üzerinde çalışabileceği bir bilgi.

Görüşmenin başında söyleyebileceğin birkaç cümle:

"Yetişkin DEHB değerlendirmesi için geldim. Çocukluğuma dair belgeler ve kısa bir özet getirdim."

"Okul ya da iş için yazılı bir rapor gerekebilir, bunu baştan söylemek istedim."

"İnternetteki bir testte yüksek çıktım ama bunun tanı olmadığını biliyorum, benim için gelme gerekçesi oldu."

Çocuğunla gidiyorsan bir şeye dikkat et: onun yanında sorunlarını uzun uzun sıralama. Bir kısmını yazılı ver ya da hekimle ayrı konuşmak için bir an iste.

Görüşmede ne oluyor, tek görüşmede biter mi

Hekim önce bugünkü zorlanmayı soruyor: hangi belirti, ne zamandır, hangi ortamda, neyi bozuyor. Sonra geriye gidiyor: belirtiler çocuklukta var mıydı? Çocuklarda buna gelişim öyküsü ekleniyor: gebelik ve doğum, konuşma ve yürüme, uyku, geçirilmiş hastalıklar. Çocuğun muayene odasında sakin oturması bir şey kanıtlamıyor, çünkü yeni ve ilgi çekici bir ortamda belirtiler az görünebiliyor.

Tanı ilk görüşmede konabiliyor ama çoğu zaman konmuyor. Ölçeklerin doldurulması, okuldan bilgi gelmesi, gerekiyorsa tahlil ya da test sonuçları zaman alıyor. İki üç görüşme olağan. Bu, hekimin kararsız olduğunu değil, işini düzgün yaptığını gösteriyor. Tersine, tek kısa görüşmede ve yalnızca bir ölçeğe bakılarak konan tanı ikinci bir bakışı hak ediyor.

Ölçekler ve testler: neye yarar, neye yaramaz

Ölçekler değerlendirmenin bir parçası, tanının kendisi değil. NICE kılavuzu tanının yalnızca derecelendirme ölçeklerine ya da gözlem verisine dayanarak konmamasını, uzman hekimin klinik ve psikososyal değerlendirmesiyle, gelişim öyküsüyle ve başka birinin gözlemiyle konmasını öneriyor (NICE, 2018).

Türkiye'de kullanılan araçların bazılarının Türkçe geçerlik çalışması var. Yetişkinlerde kullanılan kısa tarama ölçeği ASRS (Kessler ve ark., 2005) Türkçeye uyarlanmış ve Türkçe formunun geçerli ve güvenilir olduğu gösterilmiş (Doğan ve ark., 2009). Çocukluk belirtilerini geriye dönük soran Wender Utah ölçeğinin de Türkçe geçerlik çalışması yapılmış. Çocuk ve ergenlerde DEHB'yi de kapsayan yapılandırılmış tanı görüşmesi K-SADS'ın DSM-5'e göre güncellenmiş Türkçe sürümü var (Ünal ve ark., 2019). Yetişkinler için yapılandırılmış görüşme DIVA'nın da Türkçe çevirisi bulunuyor. Hangi aracın kullanılacağına hekim karar veriyor.

Şimdi sınırlar:

Bilgisayarlı dikkat testleri tanı koymuyor. Ekranda uzun süre bir uyarana tepki verdiğin sürekli performans testi gibi testler destekleyici bilgi veriyor. DEHB'li biri bu testlerde normal sonuç alabiliyor, DEHB'si olmayan biri düşük alabiliyor. Uluslararası uzlaşı metni bu konuda açık: DEHB tanısı tek başına derecelendirme ölçekleriyle, nöropsikolojik testlerle ya da beyin görüntüleme yöntemleriyle konamıyor (Faraone ve ark., 2021).

EEG ve beyin görüntülemesi DEHB tanısında kullanılmıyor. Amerikan Nöroloji Akademisi, EEG'deki teta/beta oranının DEHB tanısını doğrulamak için kullanılmamasını öneriyor; gerekçe yüksek yanlış pozitif oranı ve yanlış tanı riski (Gloss ve ark., 2016). Hekim nöbet şüphesi gibi başka bir nedenle EEG isteyebilir, ama bu DEHB'yi göstermek için değil.

İnternet testleri tarama aracı. Yüksek çıkması tanı değil, randevuya gitmek için bir gerekçe. Düşük çıkması da DEHB'yi dışlamıyor. Bunu internetteki DEHB testleri güvenilir mi yazısında sayılarla anlattım.

Ayırıcı tanı: başka ne olabilir

Dikkat dağınıklığı, huzursuzluk ve unutkanlık yalnızca DEHB'de görülmüyor. Hekimin benzer tabloları ayıklamasına ayırıcı tanı deniyor ve iyi bir değerlendirmenin en çok zaman alan kısmı bu.

En sık bakılanlar şunlar. Kaygı, dikkati endişe konusuna kilitleyip başka şeye yer bırakmıyor; ayrımı DEHB mi anksiyete mi yazısında yazdım. Depresyon odaklanmayı ve başlamayı zorlaştırıyor. Uyku sorunları, uyku apnesi ya da kronik uykusuzluk benzer belirtiler üretiyor; çocuklarda horlama soruluyor. Tiroid işlev bozukluğu, demir ve B12 eksikliği için hekim kan tahlili isteyebiliyor. Travma, özellikle çocuklukta ve süreğen olduğunda, DEHB'ye çok benzeyen bir tablo bırakabiliyor; DEHB mi travma mı yazısında bunu açtım. Otizm spektrumu hem benzeyebiliyor hem birlikte bulunabiliyor. Çocuklarda bunlara işitme ve görme sorunları, öğrenme güçlüğü ve yakın dönemdeki taşınma, kayıp ya da aile içi kriz ekleniyor.

Ayırıcı tanı "ya o ya bu" demek değil. DEHB'ye başka bir tablonun eşlik etmesi çok sık; kaygı ile DEHB'nin birlikte olması gibi. İyi bir değerlendirme ikisini birden görebiliyor.

Yetişkinde çocukluk öyküsü nasıl kuruluyor

Geç tanıda en çok takılınan yer burası. Karneler kaybolmuş olabiliyor, o dönemi bilen herkes yanında olmayabiliyor, kendi hatıraların da yıllar içinde şekil değiştirmiş oluyor.

Hekim öyküyü tek bir kaynaktan kurmak zorunda değil, tutarlı bir örüntü arıyor. Karne yoksa eski defterler, öğretmen yazıları, okul fotoğraflarının arkasındaki notlar bile iz olabiliyor. Bir akraba, bir komşu ya da eski bir öğretmen yazılı birkaç cümleyle katkı verebiliyor. Kendi hatırladıkların kusursuz olmayabilir ama değersiz değil.

Yeterince belge bulamadıysan bunu açıkça söyle: "Bu dönemi doğrulayacak kimse yok." Bu cümle sürecin önünde bir engel değil, hekimin ağırlığı başka verilere vermesini sağlıyor. Bir şeyi de bil: tanı çocuklukta konmuş olmayı değil, belirtilerin o dönemde var olmasını arıyor.

Kadınlarda ve geç tanıda dikkat edilecekler

Kız çocuklarında belirtiler çoğu zaman sınıfta sorun çıkarmayan bir dalgınlık olarak görünüyor ve kimse yönlendirmiyor. Dikkatsiz tür baskın, içten içe kıpırdayan, açığını aşırı çalışarak kapatan biri yetişkinliğe kadar fark edilmeyebiliyor. Bu kişilere çoğu zaman önce kaygı ya da depresyon tanısı konuyor, DEHB çok sonra gündeme geliyor.

Değerlendirmede işine yarayacak birkaç şey var. Karnelerde "sessiz ama dalgın", "yapabilir ama yapmıyor" gibi notlara bak. Yıllardır kullandığın telafi yollarını, mesela son geceye bırakıp sabaha kadar çalışmayı ya da her şeyi üç kez kontrol etmeyi, hekime ayrıca anlat; bunlar belirtinin sakladığı bedeli gösteriyor. Belirtilerin adet döngüsüne, gebeliğe ya da menopoza göre değişip değişmediğini fark ettiysen not et. Kadınlarda DEHB yazısında tanının neden geciktiğini ayrıca anlattım.

Tanı konunca: hangi belge ne işe yarar

Tanıdan sonra "rapor" kelimesi birbirinden çok farklı belgeler için kullanılıyor ve en çok zaman burada kayboluyor. Biri diğerinin yerine geçmiyor.

Belge	Nerede, kim	Ne işe yarar	Neyi sağlamaz
Muayene kaydı ve tanı	Muayene olduğun kurum, e-Nabız'a işleniyor	Tanının sistemde kayıtlı olması, sonraki hekimin görmesi	Okulda ya da işte düzenleme
Hekim raporu ya da değerlendirme yazısı	Tanıyı koyan hekim	Okul, üniversite ya da iş için durumu yazılı göstermek	Engellilik oranı, otomatik hak
Kırmızı reçete	Psikiyatri hekimi	Uyarıcı ilacın yazılabilmesi	İlacın bedelinin ödenmesi
İlaç kullanım raporu	Psikiyatri hekimi, e-Nabız'a işleniyor	İlaç bedelini SGK'nın karşılaması	İlacın yazılması
RAM kurul kararı	Rehberlik ve Araştırma Merkezi	Okulda BEP ve destek eğitim odası gibi destekler	Tıbbi tanı, sosyal haklar
ÇÖZGER	Yetkili hastanenin çocuk sağlık kurulu	18 yaş altında özel gereksinim düzeyi, sosyal haklar, ÖSYM başvurusu	Okul içi düzenleme
Erişkin engellilik raporu	Yetkili hastanenin engellilik sağlık kurulu	İşlev kaybına göre oran, bazı haklar	Tedavi, otomatik iş yeri düzenlemesi

Hekim raporu için bir not: tek hekimin düzenlediği bu tür rapora mevzuatta "durum bildirir tek hekim sağlık raporu" deniyor (Sağlık Raporları Yönetmeliği, Resmî Gazete 19.05.2026). Okul ya da iş için yazılı bir belgeye ihtiyacın olacaksa bunu görüşmede söyle, sonradan istemek çoğu zaman ayrı bir randevu demek.

Engelli raporu tarafında sabit bir yüzde yok; yönetmelik tanının adına değil işlev kaybına bakıyor. Bunu DEHB'de engelli raporu, çocuk tarafını ÇÖZGER nedir yazısında anlattım.

İlaç gündeme gelirse

İlaç kararı tanıdan sonra, hekimle birlikte veriliyor. Hangi ilaç, hangi doz, ne zaman başlanacağı tamamen onunla konuşulacak şeyler, burada bunlara girmiyorum.

Usul tarafında iki ayrı belge var. Metilfenidat içeren uyarıcı ilaçlar kontrole tabi ve kırmızı reçeteyle yazılıyor; reçeteyi kimin yazabileceği, bir reçeteye kaç kutu yazılabileceği ve reçetenin hangi süre içinde kullanılacağı sınırlı. Ayrıntısı DEHB ilaçları hangi reçeteyle yazılır yazısında. İlacın bedelini SGK'nın karşılaması için ayrıca ilaç kullanım raporu gerekiyor. Raporun süresi sabit değil, bağlayıcı olan raporun üstündeki bitiş tarihi. Rapor bittiği gün ilaç ücretli hale geliyor, o yüzden bitiş tarihinin bir ay öncesine hatırlatıcı kur. Raporu reçeteden önce çıkar ve eczaneye ikisiyle birlikte git. Bunu DEHB ilaç raporu nasıl çıkar yazısında adım adım yazdım.

Kurallar güncellenebiliyor. Güncel uygulamayı hekiminden ve eczanenden teyit et.

Okul, üniversite ve iş tarafı

Çocukta okul. Tanıdan sonra okul tarafı RAM ile başlıyor. RAM tanı koymuyor, eğitsel değerlendirme yapıyor: çocuğun okulda hangi desteğe ihtiyacı olduğunu belirliyor. Başvuru okul üzerinden ya da velinin RAMDEVU randevusuyla yapılıyor. Kurul kararı okulda BEP'e ve gerekirse destek eğitim odasına dönüşüyor. Süreç RAM raporu nasıl alınır yazısında. Sağlık, okul ve ilaç belgelerinin hangi sırayla alınacağını Türkiye'de çocuk için DEHB yol haritası yazısında sıraladım.

Üniversite ve sınavlar. Üniversitelerin engelli öğrenci birimleri ders ve sınav düzenlemeleri için başvuru alıyor; istenen belge kurumdan kuruma değişiyor. ÖSYM sınavlarında düzenleme ise başvuru sırasında sağlık durumu beyanı ve sağlık kurulu raporu ya da ÇÖZGER ile isteniyor. Kurallar her sınavın o yılki kılavuzunda yazıyor, bu yüzden işe sınavdan çok önce başla.

İş ve ehliyet. İş görüşmesinde tanını söylemek zorunda değilsin; tanıyı değil ihtiyacı söylemenin yollarını DEHB iş görüşmesinde söylenmeli mi yazısında anlattım. Ehliyette tanı tek başına engel değil, sürüş güvenliğine bakılıyor; ayrıntısı DEHB ve ehliyet yazısında. Askerlik gibi başka resmi süreçlerin kendi sağlık mevzuatı var ve tanının orada nasıl değerlendirildiği hakkında kesin bir şey söyleyemem. Böyle bir sorun varsa ilgili kurumdan yazılı bilgi iste.

Yetişkin için bütün sıra Türkiye'de yetişkin için DEHB yol haritası yazısında, belgelerin tek sayfalık hali Türkiye rehberi sayfasında.

Kayıt ve gizlilik: e-Nabız'da kim ne görüyor

Sağlık verisi kanunda özel nitelikli kişisel veri sayılıyor. Kimin e-Nabız kayıtlarına erişebildiği Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik'te tanımlı ve yönetmelik Aralık 2025'te değişti (Resmî Gazete 03.12.2025).

Yönetmeliğe göre çerçeve şöyle. Kayıtlı olduğun aile hekimi, muayene için başvurduğun hekim, yatışın yapıldığı kurumun hekimleri ve acil servise girişte ilgili hizmetle sınırlı olarak hekimler verilerine erişebiliyor. e-Nabız'da güvenlik ayarı seçtiysen erişim bu ayara göre işliyor. Erişimi kısıtladıysan hekim geçmiş kayıtlarını ancak telefonuna gönderilen kodu ona söylediğinde görebiliyor. Acil ve yatış durumlarında bu ayar uygulanmıyor. Çocuğun kayıtlarına velayet sahibi ebeveyn erişebiliyor.

Bu çerçeve sağlık hizmeti sunanlarla ilgili. Kendi ayarını e-Nabız'da görebilir ve değiştirebilirsin. Ayarı çok kısıtlamanın bir bedeli de var: yeni bir hekim geçmişini göremezse ilaç ve tanı bilgisini senden duymak zorunda kalıyor. Ben olsam ayarı kapatmak yerine kimin neyi gördüğünü bilerek seçerdim.

İkinci görüş ve tanı çıkmazsa

Görüşme çok kısa sürdüyse, çocukluğun hiç sorulmadıysa, tanı yalnızca bir ölçekle konduysa ya da tanı konmadı ama hikayen hala ortadaysa, ikinci görüş almak hakkın. Yeni hekime önceki kayıtlarını ve kendi özetini götür, ilaç kullanıyorsan geçişte kendi başına kesme. Nasıl yapılacağını DEHB tanısında ikinci görüş almak yazısında anlattım.

Tanı çıkmayabilir de. Eksik olan çocukluk bilgisiyse toplayıp yeniden gidebilirsin. Tabloyu başka bir şey açıklıyorsa, o şeyin tedavisi gündeme geliyor ve bu da boşa geçmiş bir süreç sayılmaz.

Tanı konduysa ilk ay hayatı baştan kurmanın zamanı değil. Kontrol randevusunu görüşmeden çıkmadan al, büyük kararları ertele, her akşam üç satır kayıt tut. Bunun için DEHB tanısından sonra ilk 30 gün yazısındaki sırayı kullanabilirsin.

Bana kalan

Bu yolu zorlaştıran şey adımların kendisinden çok, hiçbir yerde bir arada yazılı olmaması. Branşı bir yerden, randevu sistemini başka bir yerden, raporların farkını üçüncü bir yerden öğreniyorsun. Üstelik sistem en organize başvuruyu tam da organize olmakta zorlanan kişiden bekliyor. Bunu bir haksızlık olarak görüyorum ve görmezden gelmek istemiyorum.

Ama bence sıranın yarısı ilk iki adımda çözülüyor: somut örnekleri yazmak ve randevuyu almak. İkisini aynı akşam bitirirsen gerisi kendi sırasıyla geliyor. Raporları, ehliyeti, sınav düzenlemesini tanıdan önce kafana yüklemene gerek yok; onlar ihtiyaç doğduğunda açılan kapılar.

Bir de tanıya bakışla ilgili net bir tavrım var. İyi bir değerlendirme zaman alıyor ve "başka ne olabilir" sorusunu ciddiye alıyor. Hızlı ve tek testle konan bir tanı da, hiç dinlenmeden verilen bir "sende yok" da aynı ölçüde eksik. Seni dinleyen, gerekçesini anlatan bir hekim bulduğunda tanı çıksa da çıkmasa da elinde işine yarayacak bir şey olur. Tanı ve tedaviyle ilgili her kararı da onunla birlikte ver.