DEHB'de tek liste kuralı
Üç ayrı uygulama, iki defter ve bir sürü yapışkan not. Neden hiçbirine güvenmiyorsun ve tek listeye geçmek neyi değiştiriyor.
Bu yazıda 6 bölüm var
Telefonda bir uygulama var. Masada bir defter. Buzdolabında yapışkan notlar. E-postada kendine gönderdiğin mesajlar.
Dört liste tutan biri, aslında hiç liste tutmuyor. Çünkü hiçbirine tam güvenemiyor ve bu yüzden her şeyi yine kafasında tutmaya devam ediyor.
Neden çoğalıyorlar
Listeler kasıtlı olarak çoğaltılmıyor. Şöyle oluyor:
Bir uygulama deneniyor, birkaç hafta sonra bırakılıyor. Yeni bir defter alınıyor. Yeni defter etkisi geçince ona da bakılmıyor. Ama eskisi de silinmiyor, çünkü içinde bir şeyler var.
Sözlükte bunun adı uygulama avcılığı ve sistem çöpü. Ayrıntısını uygulama avcılığı yazısında ele aldım.
Bir liste ancak ona güvendiğinde işe yarıyor. İki liste olduğu anda güven bölünüyor ve yük kafaya geri dönüyor.
Tek liste ne değiştiriyor
"Unutuyor muyum" sorusunun cevabı oluyor. Bu soru DEHB'de gün boyunca tekrarlanan bir soru ve her tekrarında bir maliyeti var. Tek listede cevap bakılabilir bir yerde duruyor.
Çalışma belleğini boşaltıyor. Kofler ve arkadaşlarının (2010) çalışması, DEHB'de çalışma belleği kapasitesinin daha sınırlı olduğunu gösteriyor. Dışarı yazılan her madde, o sınırlı alandan çıkıyor.
Kapanmamış döngüyü kapatıyor. Masicampo ve Baumeister'in (2011) bulgusuna göre, bitirilmemiş bir işin zihindeki yükü onu bitirerek değil, somut bir plana bağlayarak azalıyor. Listeye yazmak tam olarak bunu yapıyor.
Nasıl kurulur
1. Bir araç seç ve tartışmayı kapat. Kâğıt defter, telefon uygulaması, not defteri. Hangi aracın "en iyi" olduğu tartışması bu alandaki en büyük zaman kaybı. Elinin en çabuk uzandığı şeyi seç.
2. Bütün eski listeleri boşalt. Hepsini tek tek aç, içindekileri yeni listeye taşı. Bu iş bir saat sürüyor ve bir kez yapılıyor.
3. Eskileri gerçekten kapat. Uygulamayı sil, defteri kaldır, notları at. Yarım açık bir eski liste, sistemi baştan bozuyor.
4. Yakalama kuralını koy. Aklına gelen her şey, istisnasız, o listeye gidiyor. Buna yakalama alışkanlığı deniyor ve sistemin can damarı.
5. Haftada bir gözden geçir. Liste temizlenmediğinde şişiyor ve şişen listeye bakılmıyor. Haftalık gözden geçirme bu bakımı yapıyor.
Tek liste ile çalışmak
Tek liste uzun olacak, bu normal. Yönetmenin birkaç yolu var:
Bugünü ayır. Uzun listeden her sabah üç madde seç. Sözlükte üç öncelik. Uzun liste bir depo, günlük liste bir plan.
Maddeleri hareket olarak yaz. "Anne" değil, "anneyi ara". "Vergi" değil, "vergi sitesine gir". Fiil içermeyen madde yapılmıyor.
Silmekten çekinme. Aylardır duran bir madde, yapılmayacak bir madde. Silmek de bir karar ve o kararı vermek listeyi hafifletiyor.
Takvim ile listeyi ayır. Belirli bir saati olan şeyler takvime, olmayanlar listeye. Bu ikisini karıştırmak, ikisini de kullanışsız hâle getiriyor.
Kâğıt mı, dijital mi
İkisinin de avantajı var ve bu kişiye göre değişiyor.
Kâğıt: Görünür kalıyor, bildirim yok, yazmak hatırlamayı güçlendiriyor. Ama kaybolabiliyor ve yanında olmuyor.
Dijital: Her yerde, aranabilir, hatırlatıcı kurulabiliyor. Ama telefonun içinde olması, listeye bakmak için telefonu açmayı ve orada kaybolmayı getiriyor.
Bir orta yol var: dijital tek liste, günlük üç madde ise kâğıtta ve görünür bir yerde.
Özet
Tek liste kuralı basit bir kural ve DEHB'de en çok fark yaratanlardan biri. Aracın hangisi olduğu önemsiz; kaç tane olduğu her şeyi belirliyor.
Zihinsel yükün genel tablosunu zihinsel yük yazısında anlattım.