Medikinet nedir, Medikinet Retard farkı ne?

Medikinet adı geçtiğinde çoğu zaman tek bir ilaç kastediliyor gibi konuşuluyor. Aslında aynı marka altında birbirinden epey farklı davranan iki form var: hemen salınımlı tablet ve gecikmeli salınım yapan Retard kapsül. Biri birkaç saatlik, diğeri öğleden sonraya uzanan bir etki için tasarlanmış.

Bu yazı bu iki formu ve aralarındaki farkı anlatıyor. Medikinet'i Ritalin'le karşılaştıran genel yazı Ritalin ile Medikinet farkı; metilfenidatın beyinde ne yaptığı da metilfenidat nedir yazısında.

Medikinet kimin ürünü

Medikinet, Almanya merkezli Medice firmasının metilfenidat markası. Etken madde metilfenidat hidroklorür; yani Ritalin'de ve Concerta'da bulunan molekülün aynısı.

Türkiye'de iki form için TİTCK'nin sitesinde kısa ürün bilgisi (KÜB) yayımlanmış durumda: Medikinet 10 mg tablet ve Medikinet Retard kapsül. İki belgede de ruhsat sahibi olarak Assos İlaç yazıyor. Farklı ülkelerde ürün adları değişiyor: İngiltere'de değiştirilmiş salınımlı kapsül Medikinet XL adıyla, Almanya'da çocuklar için Medikinet retard, yetişkinler için Medikinet adult adıyla ruhsatlı. Bu yüzden yurt dışı kaynaklarda okuduğun bir bilgiyi kendi kutuna uyarlarken ürün adına dikkat etmek gerekiyor.

Medikinet tablet: hemen salınım

Medikinet tablet, Ritalin tabletle aynı türden bir ürün: hemen salınımlı metilfenidat. Türkiye'deki KÜB'e göre beyaz, yuvarlak, üzerinde “M” baskısı ve çentik olan bir tablet; çentik onu iki eşit parçaya bölmeye yarıyor.

Etki seyri tipik hemen salınım seyri. İngiltere'deki ürün bilgisine göre kandaki en yüksek düzeye yaklaşık 1-2 saatte ulaşılıyor, yarılanma ömrü ortalama 2 saat ve bu kısa yarılanma ömrü 1 ila 4 saatlik bir etki süresiyle uyumlu. Aynı belge toplam günlük dozun genellikle iki ya da üç doza bölündüğünü yazıyor. Kaç doz, hangi saatte sorusunun cevabı hekimde.

Yemekle ilişkisinde Ritalin tabletten küçük bir farkı var. Türkiye'deki KÜB, Medikinet tabletin yemeklerle birlikte ya da yemeklerden sonra yutulmasını söylüyor. Ritalin'in Türkiye KÜB'ü ise besinle ya da besinsiz alınabileceğini yazıyor. İçerik açısından da Medikinet tablet laktoz içeriyor; süt şekerine hassasiyetin varsa bunu hekimine ve eczacına söylemek işe yarar.

Medikinet Retard: yarısı hızlı, yarısı yavaş

Retard kapsülün içinde mavi ve beyaz renkli tanecikler (pellet) var. Türkiye'deki KÜB'e göre içeriğin yüzde 50'si hızlı salımlı, yüzde 50'si yavaş salımlı. Yani kapsüldeki dozun yarısı hemen salınımlı bir tablet gibi davranıyor, diğer yarısı mideden geçip ince bağırsağa ulaştıktan sonra serbest kalıyor.

KÜB bu tasarımın amacını açıkça yazıyor: uzun salımlı kısım, gün ortası dozuna gerek kalmadan öğleden sonra boyunca tedavinin sürmesi için var. Formül yaklaşık 8 saat süreyle etkili kan düzeyi sağlayacak şekilde tasarlanmış ve KÜB bunun bütün günden çok okul saatlerine denk düştüğünü belirtiyor. Ürün bilgisi, retard formu sabah ve öğlen alınan iki hemen salınımlı dozun yerini tutacak bir düzen olarak tarif ediyor.

Kandaki seyir de bunu yansıtıyor. KÜB'e göre önce hemen salınımlı tablete benzer keskin bir yükseliş, yaklaşık üç saat sonra ikinci bir yükseliş, ardından kademeli bir iniş oluyor. Yetişkinlerde kahvaltıdan sonra alındığında yaklaşık 3-4 saat süren bir plato evresi tarif ediliyor.

Retard formda iki ayrı doz yok; tek kapsülün içinde iki ayrı zamanlama var.

Yemek meselesi

Medikinet Retard'ın en çok sorulan kuralı yemekle ilgili. KÜB'e göre kapsül sabah kahvaltıyla birlikte ya da kahvaltıdan sonra alınıyor. Aç karnına alındığında etken madde kapsülden daha hızlı emiliyor ve salınım uzatılmış biçimde gerçekleşmiyor. İngiltere ürün bilgisi de aç karnına alımın bir tür doz boşalması riski taşıyabileceğini yazıyor.

KÜB bir ayrıntı daha veriyor: mide asidini azaltan, yani mide pH'sını yükselten durumlardan kaçınılması gerekiyor. Mide ilacı kullanıyorsan bunu hekimine söylemen önemli.

Kahvaltı atlayan biri için bu kuralın gündelik hayatta nasıl işletileceğini, kapsülün açılıp açılamayacağını ve neyin üzerine serpileceğini Medikinet Retard yemekle mi alınır yazısında ayrıntılı olarak var. Burada kısaca: kapsül bütün yutulabiliyor ya da açılıp içi bir yemek kaşığı elma püresi veya yoğurdun üzerine serpilerek hemen tüketilebiliyor; tanecikler çiğnenmiyor.

Ritalin LA ve Concerta ile karşılaştırma

Medikinet Retard'a en çok benzeyen ürün Ritalin LA: o da kapsülün içinde yarı yarıya hızlı ve gecikmeli tanecik taşıyor. Aralarındaki dikkat çekici farklardan biri yemek. Ritalin LA'nın ürün bilgisi yemekle ya da yemeksiz alınabileceğini yazıyor, Medikinet Retard ise yemekle alınmak zorunda. Ritalin tarafını Ritalin nedir yazısında anlattım.

Concerta başka bir mantıkla çalışıyor: tablet içindeki ozmotik sistem etken maddeyi saatler boyunca kademeli bırakıyor ve tablet bölünmüyor, açılmıyor. Ayrıntısı Concerta nedir yazısında. Bütün metilfenidat formlarını yan yana görmek için metilfenidat formları karşılaştırması yazısına bakabilirsin.

Bu karşılaştırmalardan çıkan pratik sonuç şu: formlar arasında mg eşitliği kendiliğinden geçiş anlamına gelmiyor. Gün içindeki etki eğrisi tamamen değiştiği için bir formdan diğerine geçişi hekim planlıyor. Geçiş sürecinde neye dikkat edildiğini DEHB ilacını değiştirmek yazısında ele aldım.

Yetişkinler açısından bir not

Türkiye'deki her iki KÜB'de de DEHB endikasyonu 6 yaş ve üzerindeki çocuklar için yazılı; tablet için buna ergenler ve erişkin narkolepsisi de ekleniyor. Almanya'da ise yetişkinlere yönelik Medikinet adult ayrı bir ürün olarak ruhsatlı ve Fachinformation'a göre çocukluktan beri süren DEHB'si olan 18 yaş üstü kişilerde kullanılıyor. Avrupa yetişkin DEHB uzlaşı bildirisi de (Kooij ve ark., 2019) yetişkinlerde metilfenidatı ilk basamak tedaviler arasında sayıyor.

Bu bilgiler bir yön göstermek için. Senin için hangi ürünün, hangi formun uygun olduğu kişisel değerlendirme gerektiriyor ve bu değerlendirme hekimin işi.

Eczanede karışmaması için

Aynı marka adını taşıyan iki form olduğu için en sık yaşanan karışıklık eczanede oluyor. Kutunun üzerinde “Retard” ibaresi olup olmadığına, içinden tablet mi kapsül mü çıktığına ve mg'ına bakmak, yanlış formla eve dönmeyi önlüyor. Tablet ile Retard kapsülün mg'ı aynı olsa bile gün içindeki etki tamamen farklı.

Ürün bulunabilirliği de dönem dönem sorun olabiliyor. Kullandığın form eczanede yoksa, elde kalan başka bir formu kendi kararınla kullanmak yerine hekimini aramak gerekiyor. Bu durumda neler yapılabileceğini ilaç bulunamıyor yazısında topladım.

Reçete ve yan etkiler

Medikinet de Türkiye'de kontrole tabi metilfenidat ürünlerinden biri ve kırmızı reçeteyle yazılıyor; çerçevesi kırmızı reçete yazısında. Uyku bozukluğuna yol açabileceği için KÜB, Retard formun sabah çok geç saatlerde alınmamasını yazıyor. Sık görülen yan etkiler diğer metilfenidat ürünleriyle benzer: iştah azalması, uykuya dalmada güçlük, baş ağrısı, mide şikayetleri, nabızda artış. Hangisinin zamanla geçtiği ve hangisinin hekime hemen bildirilmesi gerektiği DEHB ilacı yan etkileri yazısında.

Bana kalan

Medikinet adı altında iki farklı ilaç taşındığını fark etmek, bence bu konudaki en işe yarar bilgi. “Medikinet kullanıyorum” cümlesi tek başına yeterli değil; tablet mi, Retard mı, kaç mg, bunlar söylenmeden ne hekim ne eczacı ne de sen gün içinde ne beklemen gerektiğini net olarak bilebiliyorsun.

Retard formun kahvaltı şartı da kağıt üstünde küçük, hayatta büyük bir ayrıntı. Sabahları zaten dağınık geçiyorsa, ilacı kahvaltıya bağlamak hem ilacın planlandığı gibi çalışmasına hem de sabahın biraz daha düzenli başlamasına yardım edebiliyor.

Buradaki bilgi genel çerçeve, tıbbi öneri değil. Hangi formun, hangi dozun ve hangi saatin sana uygun olduğuna hekimin karar veriyor.