DEHB ve EKPSS: kimler girebilir, rapor nasıl kullanılır?

EKPSS'yi duyan DEHB'li birinin aklına gelen ilk soru genelde şu oluyor: “Benim tanım bu sınava girmeme yetiyor mu?”

Kısa cevap: tanı yetmiyor, rapor ve rapordaki oran gerekiyor. Uzun cevap için sınavın mantığına, ÖSYM kılavuzunun DEHB'yi nereye koyduğuna ve raporun başvuruda nasıl kullanıldığına bakmak gerekiyor. Bu yazı 2026 kılavuzuna dayanıyor; bir sonraki dönemde kurallar değişebileceği için bağlayıcı olan her zaman o dönemin kılavuzu.

EKPSS ne işe yarıyor

EKPSS, Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 53. maddesi kamu kurumlarına belirli oranda engelli personel çalıştırma yükümlülüğü getiriyor ve bu kadrolara yerleştirme EKPSS sonuçlarıyla yapılıyor.

2026 kılavuzuna göre sonuçlar memur statüsünde personel çalıştıran kamu kurumlarının, işçi statüsünde personel çalıştıran kamu kurum ve kuruluşlarının engelli personel alımlarında ve Millî Eğitim Bakanlığı'nın engelli öğretmen alımlarında kullanılıyor.

Sonuçlar sınav tarihinden itibaren dört yıl geçerli. 2026 sınavı 19 Nisan 2026'da tek oturumda yapıldı. Bir sonraki dönemin tarihleri ÖSYM'nin sınav takviminde ilan ediliyor.

Kimler başvurabilir

Kılavuz şartı açık yazıyor: Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun en az yüzde 40 engelli olanlar başvurabiliyor. ÇÖZGER sahipleri için eşik, Özel Gereksinim Kodu 2 ya da “Hafif düzeyde (ÖGV)” ve üzeri. Sağlık kurulu raporunda yüzde 40'tan az engel oranı yazan adaylar başvuramıyor.

DEHB açısından bunun anlamı şu: belirleyici olan tanı değil, raporda çıkan oran. Oran tanı adına göre değil işlev kaybına göre belirleniyor ve kişiden kişiye değişiyor. Bunu DEHB'de engel oranı yazısında ayrıntılı anlattım; raporun genel süreci ise DEHB'de engelli raporu yazısında.

Kılavuzda kolay atlanan iki şart daha var:

• Çalışabilir durumda olmak. Yönetmelik engelliyi, engel oranı yüzde 40 veya üzerinde olan ve çalışabilir durumda olduğunu sağlık kurulu raporuyla belgeleyen kişi olarak tanımlıyor. Kılavuz, bunu belgeleyemeyen adayların bir kadroya yerleşseler bile atamalarının yapılmayacağını söylüyor.
• Memurluk genel şartları. Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesindeki genel şartlar, sağlıkla ilgili 7. bent hariç, aranıyor.

Eğitim düzeyi de önemli. EKPSS'ye ortaöğretim, ön lisans ya da lisans mezunları ve sınavın geçerlilik süresi içinde mezun olabilecekler başvurabiliyor; birden fazla düzeyden mezunsan en üst düzeyden girmek zorundasın. İlkokul, ortaokul ya da ilköğretim mezunları ise sınava girmeden kura yöntemiyle yerleştirmeye başvuruyor.

Rapor başvuruda nasıl kullanılıyor

Burası EKPSS'yi diğer ÖSYM sınavlarından ayıran yer. İlk kez başvuruyorsan ya da ÖSYM sistemindeki engel bilgin değiştiyse, başvuru iki adımda yürüyor.

1. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı il müdürlüğü. Doldurduğun Aday Başvuru Formu, kimlik belgen, öğrenim belgen ve raporunla birlikte adres ilindeki il müdürlüğüne şahsen gidiyorsun. Kılavuz yalnızca engelli sağlık kurulu raporunu ya da ÇÖZGER'i kabul ediyor; ilaç raporu ya da durum bildirir rapor gibi başka belgeler kabul edilmiyor. Görevli, raporundaki tanıyı esas alarak ve senin görüşünü de dinleyerek engel grubunu belirliyor ve Ön Kabul ve Taahhüt Beyanı belgesini düzenliyor.

2. ÖSYM başvuru merkezi. Bu belgenin bir nüshasıyla ÖSYM başvuru merkezine gidip başvuruyu tamamlıyorsun. Belge olmadan başvuru alınmıyor.

Daha önce EKPSS'ye başvurmuş ve engel bilgisi değişmemiş adaylar ise başvurularını doğrudan ÖSYM sistemi üzerinden yapabiliyor.

Raporunun süreli olup olmadığına da bak. Başvuruya geçerli bir raporla gitmen gerekiyor; süresi biten raporun nasıl yenileneceğini engelli raporu süresi yazısında anlattım. Raporu e-Devlet'te nasıl bulacağın ise engelli raporu sorgulama yazısında.

DEHB hangi engel grubunda

Kılavuz dört engel grubu tanımlıyor: genel engelliler, görme engelliler, işitme engelliler ve zihinsel engelliler.

Genel engelli grubunun içinde ayrı başlıklar var ve 2026 kılavuzu bunlardan birini şöyle adlandırıyor: “Özgül/Özel Öğrenme Güçlüğü (Dikkat Eksikliği, Hiperaktivite, disleksi vb. olanlar)”. Yani DEHB, kılavuzda adıyla bu başlığın içinde geçiyor.

Ama bir ayrıntı önemli. Aynı grupta “Ruhsal ve Duygusal” diye ayrı bir başlık da var ve kılavuz, raporda zeka işlev bozuklukları dışında ruhsal, duygusal bozukluklar belirtilmiş adaylar için bu başlığın yazılacağını söylüyor. Hangi başlıkta yer alacağın, il müdürlüğündeki görüşmede raporundaki tanıya göre belirleniyor. Bu yüzden raporunda DEHB tanısının açıkça yazılı olması, sınav günü sana tanınacak süreyi doğrudan etkileyebilir.

Sınav nasıl uygulanıyor

2026 kılavuzuna göre sınav tek oturum, 60 soru ve 60 dakika. Sorular beş seçenekli.

• Genel Yetenek: Türkçe 15, Matematik 15 soru.
• Genel Kültür: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 10, Temel Yurttaşlık Bilgisi 6, Türk Kültür ve Medeniyetleri 3, Türkiye Coğrafyası 5, güncel konular 6 soru.

Ek süre engel grubuna ve başlığa göre değişiyor:

• Özgül/özel öğrenme güçlüğü başlığı (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite dahil): 20 dakika ek süre, toplam 80 dakika. İlk 60 dakika dolmadan salondan çıkılamıyor.
• Ruhsal ve duygusal başlığı: ek süre yok, 60 dakika. Süre tamamlanmadan salondan çıkılamıyor.

Okuyucu ve işaretleyici desteği kılavuzda belirli gruplarla sınırlı: soru kitapçığını okuyamayacak durumdaki görme engelliler, zihinsel engelliler ve ellerini kullanamayan ya da başını sabit tutamayan CP'li adaylar. Ellerini kullanamayan ortopedik engelliler yalnızca işaretleyici isteyebiliyor. Bunların dışındaki adaylar bu destekten yararlanamıyor.

Ek süreye rağmen 80 dakikada 60 soru, soru başına bir dakikadan biraz fazla demek. Süre yönetimini sınavdan önce çalışmak bu yüzden önemli; deneme sınavı ve süre yönetimi yazısı burada işe yarayabilir.

Takvimi geriye doğru kur

EKPSS'de en sık yaşanan kayıp sınavda değil, başvuruda oluyor. 2026 döneminde başvurular şubat ayında, sınavdan yaklaşık iki buçuk ay önce alındı. Raporun yoksa ya da süresi bitmek üzereyse, başvuru açıldığında işe başlamak geç kalmak demek: yetkili hastanede randevu, branş muayeneleri ve kurul değerlendirmesi haftalar alabiliyor.

Bu yüzden sırayı tersten düşünmek gerekiyor. Önce bir sonraki dönemin tahmini başvuru ayını bul, sonra raporu en az birkaç ay öncesinden hazır olacak şekilde planla, il müdürlüğü ziyaretini de başvuru süresinin ilk günlerine koy. Kağıt işlerini taşımak için kağıt işleri ve bürokrasi yazısındaki yöntem burada da işe yarıyor.

KPSS'den farkı

İkisi sık karıştırılıyor ama işleyişleri farklı.

Kimler giriyor. EKPSS yalnızca en az yüzde 40 engelli olduğunu belgeleyen adaylara açık. KPSS herkese açık.

Ne için kullanılıyor. EKPSS sonuçları kamu kurumlarının engelli kadrolarına yerleştirmede kullanılıyor. KPSS genel kadrolarda kullanılıyor ve rekabet bütün adaylar arasında.

Sınavın yapısı. EKPSS tek oturumlu ve 60 soruluk; testler öğrenim düzeyine ve engel grubuna göre ayrı kitapçıklarla hazırlanıyor.

Rapor süreci. EKPSS'de raporun ilk başvuruda il müdürlüğüne götürülmesi gerekiyor. Diğer ÖSYM sınavlarında düzenleme istemek ayrı bir sağlık durumu bildirimiyle yürüyor; onu ÖSYM sağlık durumu başvurusu yazısında anlattım.

Engelli olmak KPSS'ye girmene engel değil; iki sınavdan hangisinin sana uygun olduğu, raporundaki orana ve hedeflediğin kadrolara bağlı. KPSS'ye hazırlanma tarafını DEHB ile KPSS ve ALES çalışmak yazısında anlattım.

Bana kalan

EKPSS kılavuzunu okurken iki şey dikkatimi çekti. Birincisi, DEHB'nin adıyla geçiyor olması. Bu küçük bir ayrıntı gibi görünse de sınav günü 20 dakikalık farkın nereden geldiğini açıklıyor.

İkincisi, raporun dilinin bu kadar belirleyici olması. Aynı kişi, raporunda tablonun nasıl adlandırıldığına göre farklı bir başlığa ve farklı bir sınav süresine düşebiliyor. Bu yüzden rapor sürecinde tanının açık yazıldığından emin olmak, sınava hazırlıktan önce gelen bir hazırlık.

Buradaki bilgi 2026 kılavuzuna dayanan genel çerçeve. Başvuru tarihleri, ücretler ve şartlar her dönem yeniden ilan edildiği için bağlayıcı olan, başvuracağın dönemin ÖSYM kılavuzu.