DEHB'de beden sinyali körlüğü

Öğleden sonra saat dörtte başın ağrımaya başlıyor. Sonra fark ediyorsun: sabahtan beri su içmemişsin, öğle yemeği de yememişsin.

Ya da bir işe dalmışsın ve iki saattir tuvalete gitmen gerektiğini fark etmemişsin.

Sözlükteki adı beden sinyali körlüğü.

Ne oluyor

Beden sinyalleri sürekli geliyor: açlık, susuzluk, yorgunluk, sıcaklık, tuvalet ihtiyacı. Bu sinyallerin fark edilmesi, dikkatin bir kısmının içeriye ayrılmasını gerektiriyor.

DEHB'de dikkat dışarıya yönelmiş durumda olduğunda içeriden gelen sinyaller sıraya giremiyor. Özellikle hiperodak dönemlerinde bu tamamen kesilebiliyor.

Bijlenga ve arkadaşlarının (2017) çalışması, yetişkin DEHB'de duyusal işlemenin atipik olabildiğini gösteriyor. Bu, hem aşırı hassasiyeti hem de bazı sinyallerin fark edilmemesini kapsayan bir tablo.

Beden sinyali gönderiyor. Alıcı başka bir kanalda.

Sonuçları

Sinyaller kaçırıldığında sonuç anında görünmüyor, birikerek geliyor:

• Baş ağrısı ve halsizlik. Su içmemenin ve öğün atlamanın gecikmiş faturası.
• Ani sinirlilik. Açlık, duygu düzenlemeyi doğrudan zorlaştırıyor. Sebebi bilinmeyen bir öfke dalgasının arkasında çoğu zaman basit bir açlık duruyor.
• Akşam çöküşü. Gün boyunca fark edilmeyen yorgunluğun bir anda gelmesi.
• Uyku düzeninin bozulması. Yorgunluğu geç fark etmek, yatma saatinin sürekli kaymasına yol açıyor.
• Sağlık sorunlarının geç fark edilmesi. Bu daha ciddi bir başlık. Instanes ve arkadaşlarının (2018) derlemesi, yetişkin DEHB ile bazı bedensel sağlık sorunları arasında birliktelik bildiriyor ve belirtileri geç fark etmek bu tablonun bir parçası olabiliyor.

Dışarıdan hatırlatma sistemleri

Buradaki temel mantık şu: bedeni daha iyi dinlemeye çalışmak yerine, sinyali dışarıdan üretmek.

Suyu görünür kıl. Masada duran bir sürahi ya da büyük bir şişe, hatırlatıcıdan daha iyi çalışıyor. Görülen şey içiliyor. Sözlükte su içmeyi unutma.

Öğün saatine alarm kur. Açlığı beklemek işe yaramıyorsa saat işe yarıyor. Üç sabit alarm yeterli. Sözlükte öğün düzeni.

Molayı zamanlayıcıya bağla. Uzun çalışma bloklarında ara alarmı kurmak, hem tuvalet hem su hem de hareket için bir hatırlatma sağlıyor.

Hazır yiyecek bulundur. Yemek yapamayacak kadar yorgunken yenebilecek bir şeyin evde olması, öğün atlamayı en çok azaltan şey. Ayrıntısı yemek ve mutfak düzeni yazısında.

Kontrol sorusu sor. Sinirlendiğinde ya da kafan çalışmadığında kendine üç soru: su içtim mi, yemek yedim mi, uyudum mu? Cevap çoğu zaman durumun tamamını açıklıyor.

İlaç kullanıyorsan

Uyarıcı ilaçlarda iştah baskılanması bilinen bir yan etki. Zaten açlığı geç fark eden biri için bu iki etki üst üste bindiğinde gün boyunca hiç yememek mümkün oluyor.

Bu durumda öğün alarmları isteğe bağlı bir düzenleme olmaktan çıkıyor. Ayrıca kilo kaybı ya da sürekli iştahsızlık varsa bu, hekimine söylemen gereken bir gözlem.

Öz bakım açığı

Diş fırçalamak, saç kestirmek, tırnak kesmek, kıyafet değiştirmek. Bu küçük işlerin ertelenmesi DEHB'de yaygın ve sözlükte öz bakım açığı olarak geçiyor.

Burada işe yarayan şey aynı: görünür kılmak ve var olan bir alışkanlığa iliştirmek. Diş fırçasını görünür bir yere koymak, kesin bir saate bağlamak, kötü gün sürümünü önceden belirlemek.

Bu alanda utanç çok yüksek olabiliyor. Söylenmesi gereken şey şu: öz bakımın aksaması bir tembellik göstergesi olarak değil, yürütücü işlev yükünün bir sonucu olarak okunabilir.

Özet

Beden sinyali körlüğü, DEHB'nin sessizce en çok yıpratan taraflarından biri. Çözümü daha dikkatli olmak değil; sinyali dışarıdan üretmek: görünür su, sabit öğün alarmı ve üç maddelik bir kontrol sorusu.