Konu
DEHB ve yetişkin
Bu konuda yazdığım 4 yazı bir arada. Her birinin altında kısa cevabı var; aradığın soruya en yakın olanla başlayabilirsin.
DEHB ile çalışırken KPSS ve ALES'e hazırlanmak
Çalışırken sınava hazırlanmak, DEHB'li bir yetişkin için bir zaman sorunu değil bir enerji sorunu. Mesai bitiminde geriye kalan şey saat değil, tükenmiş bir dikkat bütçesi; bu yüzden akşam saatlerine kurulan planlar düzenli olarak çöküyor. İşe yarayan yaklaşım, günün en iyi dilimini işe değil sınava ayırmak ve bunu küçük tutmak: sabah kırk beş dakika, akşam iki saatten daha çok iş çıkarıyor. Hafta sonunu telafi günü olarak kurmak en yaygın hata; telafi planı ilk hafta sonunda bozuluyor ve suçluluk üretiyor. Birden çok yıl deneyenlerde asıl risk bilgi eksiği değil, birikmiş tükenmişlik.
Yöntemler12 dkYetişkinlerde DEHB belirtileri nelerdir?
Yetişkinlerde DEHB belirtileri çocukluktakinden farklı görünür. Görünür hareketlilik azalır, yerini iç huzursuzluk alır; dikkat, planlama ve zaman yönetimi tarafındaki zorlanma ise belirginleşir. Tanı ölçütleri on yedi yaş ve üzeri için esnetilmiştir: her iki alanda da dokuz belirtiden altısı yerine beşi aranır. Belirtilerin on iki yaşından önce başlamış, en az iki ortamda görülüyor ve işlevselliği gerçekten bozuyor olması gerekir. Duygu düzenleme güçlüğü çok yaygın olmasına rağmen resmi ölçütlerde yer almaz.
Yöntemler5 dkDEHB geçer mi, yetişkinlikte devam eder mi?
DEHB'nin ergenlikte tamamen geçtiği yaygın bir inanç ama uzun izlem çalışmaları bunu desteklemiyor. On altı yıl boyunca izlenen çocukların yaklaşık yüzde doksanında yetişkinlikte hala kalıntı belirti bulundu; tam ve kalıcı düzelme yaklaşık her on kişiden birinde görüldü. Ortaya çıkan tablo şu: belirtiler kaybolmuyor, dalgalanıyor. İyi geçen dönemlerle zor geçen dönemler birbirini izliyor ve bu salınım seyrin kendisine ait.
Yöntemler5 dkYetişkinlikte otizm tanısı nasıl konur?
Yetişkinde otizm değerlendirmesi tek bir teste dayanmıyor. Genellikle ayrıntılı bir klinik görüşme, gelişimsel öykü ve yapılandırılmış araçlarla yürütülüyor; kısa tarama ölçekleri yalnızca ayrıntılı değerlendirmeye yönlendirme işi görüyor. NICE'ın yetişkin kılavuzu, öğrenme güçlüğü olmayan yetişkinlerde kısa bir tarama aracının düşünülebileceğini ama tanının kapsamlı değerlendirmeyle konulacağını belirtiyor. En çok atlanan parça çocukluk bilgisi: karneler, öğretmen yorumları ve aile anlatısı süreci belirgin biçimde kolaylaştırıyor.
Yöntemler7 dk