Konu
DEHB ve beslenme
Bu konuda yazdığım 7 yazı bir arada. Her birinin altında kısa cevabı var; aradığın soruya en yakın olanla başlayabilirsin.
Hamilelikte beslenme ve çocukta DEHB: genetik karışım
Gözlemsel çalışmalar hamilelikte sağlıksız beslenmeyle çocukta DEHB arasında bir ilişki bulmuştu. Bu çalışma, ilişkinin bir kısmının genetik karışımdan gelip gelmediğine anne, baba ve çocuk üçlülerinin genetik verisiyle baktı. En küçük kohortta (437 üçlü) anne tarafında koruyucu görünen bir işaret çıktı, ama 41.580 ve 1.211 üçlülük iki kohortta aynı sonuç tekrarlanmadı. Yazarlar bu sonuçların nedensel bir yolu desteklemediğini, genetik karışımın ilişkiyi şişirebileceğini söylüyor. Bu sonuçla anneler suçlanamaz, ama beslenmenin hiç etkisi olmadığı da kanıtlanmış olmuyor.
Yöntemler6 dkÇocuklarda DEHB ve beslenme: şeker, boya ve diyet mitleri
Şekerin çocuklarda hiperaktiviteye yol açtığı, kontrollü çalışmaların meta-analizinde gösterilememiştir. Bazı yapay gıda boyalarının hassas çocuklarda davranışı hafifçe etkileyebildiği bildirilmiştir ama bu DEHB'nin nedeni olarak değil, genel bir davranış etkisi olarak yorumlanır. Kısıtlayıcı diyetlerin DEHB tedavisi olarak yeterli kanıtı yoktur. Düzenli öğün, yeterli protein ve uyku, ayrı bir diyetten daha tutarlı bir destektir.
Yöntemler3 dkDEHB ilacı iştahı kapatıyor: ne yapmalı?
İştah azalması DEHB ilaçlarının en sık yan etkilerinden biri ve genellikle etkinin en yoğun olduğu saatlerde belirginleşiyor. Çözüm yemeye zorlamak değil, öğünleri etkinin dışına taşımak: kahvaltıyı dozdan önce yapmak, akşam iştah geri geldiğinde besleyici bir öğün planlamak, gün içinde yüksek kalorili küçük ara öğünler kullanmak. Belirgin ve hızlı kilo kaybı, süregelen halsizlik ya da çocuklarda büyüme eğrisinde sapma hekime bildirilecek durumlar.
Yöntemler3 dkDEHB'de diyet işe yarar mı?
Genel bir DEHB diyeti yok. Şekerin belirtileri etkilediğine dair kanıt bulunmuyor. Yapay gıda boyalarının bazı çocuklarda küçük bir etkisi olabileceği bildiriliyor, ancak bu etki küçük ve herkeste görülmüyor. Eleme diyetleri bazı çalışmalarda olumlu sonuç vermiş olsa da uygulanması zor ve kör değerlendirme yapıldığında etkiler küçülüyor. Kısıtlayıcı bir diyet denenecekse hekim ve diyetisyen gözetiminde planlanmalı.
Yöntemler5 dkOmega-3 DEHB'ye iyi gelir mi?
Erken meta analizler omega-3 için küçük ama anlamlı bir etki bildiriyordu; 2023'te otuz yedi çalışmayı değerlendiren Cochrane derlemesi ise DEHB belirtilerinde plaseboya göre bir iyileşme bulmadı ve bunu yüksek kesinlikte bildirdi. Bugünkü tablo, omega-3'ün bir tedavi olarak düşünülemeyeceği yönünde. Takviyeye başlamadan önce hekime danışmak gerekiyor, özellikle kan sulandırıcı kullanılıyorsa.
Yöntemler5 dkŞeker DEHB'ye neden olur mu?
Hayır. Şekerin DEHB'ye yol açtığına ya da çocuklarda hareketliliği artırdığına dair kanıt yok. Yirmi üç çift kör kontrollü çalışmayı birleştiren meta analiz, şekerin çocukların davranışını ya da bilişsel performansını etkilemediği sonucuna vardı. Ebeveynlerin gözlemi gerçek ama açıklaması farklı: şekerin tüketildiği ortamlar zaten hareketli ortamlar oluyor ve beklenti algıyı yönlendiriyor.
Yöntemler5 dkDEHB ve beslenme: ne biliniyor, ne bilinmiyor
Beslenmenin DEHB'yi tedavi ettiğini gösteren bir kanıt yok. Şekerin DEHB'ye yol açtığı iddiası kontrollü çalışmalarla desteklenmiyor. Omega-3 takviyesinin etkisi ölçülmüş ancak küçük; ilaç tedavisinin yerine geçmiyor. Demir eksikliği varsa düzeltilmesi anlamlı, ama buna hekim karar vermeli. Asıl fark yaratan şey beslenmenin içeriği değil düzeni: öğün atlamamak ve kan şekerini dalgalandırmamak.
Yöntemler5 dk