Konu
DEHB ve yan etki
Bu konuda yazdığım 5 yazı bir arada. Her birinin altında kısa cevabı var; aradığın soruya en yakın olanla başlayabilirsin.
DEHB ilacı iştahı kapatıyor: ne yapmalı?
İştah azalması DEHB ilaçlarının en sık yan etkilerinden biri ve genellikle etkinin en yoğun olduğu saatlerde belirginleşiyor. Çözüm yemeye zorlamak değil, öğünleri etkinin dışına taşımak: kahvaltıyı dozdan önce yapmak, akşam iştah geri geldiğinde besleyici bir öğün planlamak, gün içinde yüksek kalorili küçük ara öğünler kullanmak. Belirgin ve hızlı kilo kaybı, süregelen halsizlik ya da çocuklarda büyüme eğrisinde sapma hekime bildirilecek durumlar.
Yöntemler3 dkDEHB ilacı kaygıyı artırır mı?
DEHB ilaçları kaygıyı iki yönde de etkileyebiliyor. Bazı kişilerde huzursuzluk, gerginlik ve çarpıntı olarak kaygı artıyor; bu çoğu zaman doza bağlı ve doz ayarıyla düzeliyor. Bazı kişilerde ise kaygı azalıyor, çünkü kaygının kaynağı yetişememek, unutmak ve son ana bırakmak. Eşlik eden anksiyete bozukluğu varsa iki tablo birlikte planlanıyor; hangisinin önce ele alınacağı hekimin değerlendirmesine bağlı.
Yöntemler3 dkDEHB ilacı kalbi etkiler mi?
Uyarıcı DEHB ilaçları çoğu kişide tansiyon ve nabızda küçük ölçekli bir yükselmeye yol açıyor. Bu yüzden kılavuzlar ilaç başlamadan önce kalp öyküsünün sorgulanmasını, tansiyon ve nabzın ölçülmesini, tedavi boyunca da düzenli takip edilmesini öneriyor. Ailede genç yaşta ani ölüm, doğuştan kalp hastalığı, bilinen ritim bozukluğu ya da efor sırasında bayılma öyküsü varsa ilaç öncesi kardiyolojik değerlendirme gündeme geliyor. Göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı ve bayılma gecikmeden bildirilecek belirtiler.
Yöntemler3 dkDEHB ilacı uykuyu bozar mı?
Uykuya dalmada gecikme, DEHB ilaçlarının sık görülen yan etkilerinden biri; en belirleyici etken de dozun alındığı saat. Ama DEHB'nin kendisi zaten uykuyu bozuyor: geç yatma eğilimi ve zihnin kapanmaması tanının parçası. Bu yüzden önce hangisinin ne kadar payı olduğunu ayırmak gerekiyor. Doz saatini öne almak, uzun etkili formda sabah saatini sabitlemek ve akşam kafeini kesmek ilk basamak. Düzelmiyorsa doz, form ve saat hekimle yeniden konuşuluyor.
Yöntemler3 dkDEHB ilacı yan etkileri nelerdir?
DEHB ilaçlarında en sık görülen yan etkiler iştah azalması, uykuya dalmada gecikme, ağız kuruluğu, baş ağrısı, mide rahatsızlığı, tansiyon ve nabızda hafif yükselme, bazı kişilerde huzursuzluk ya da kaygı artışı. Bir kısmı ilk haftalarda geçiyor, bir kısmı doz ya da doz saati ayarıyla düzeliyor. Yan etkiyi tolere etmek zorunda değilsin: tablonun çoğu ayarlanabilir. Göğüs ağrısı, çarpıntı, bayılma, görsel ya da işitsel değişiklikler, belirgin ruh hali değişimi gecikmeden hekime bildirilecek durumlar.
Yöntemler4 dk