Konu
DEHB ve iletişim
Bu konuda yazdığım 7 yazı bir arada. Her birinin altında kısa cevabı var; aradığın soruya en yakın olanla başlayabilirsin.
Çocuğa DEHB tanısını anlatmak: yaşa göre nasıl söylenir
Çocuğa tanıyı saklamak yerine yaşına uygun, kısa ve suçlamasız biçimde anlatmak genellikle önerilir. Ana mesaj şudur: beynin bazı işleri farklı yapıyor, bu senin suçun değil, bunun için yardım var ve güçlü yanların da var. Küçük çocuklarda benzetme ve resim, okul çağında kısa ve dürüst bir açıklama, ergenlerde ise ortak karar ve bilgilendirme işe yarar. Anlatım tek seferlik bir konuşma değil, zamanla derinleşen bir süreçtir.
Yöntemler3 dkDEHB'li çocuğun öğretmeniyle görüşmek
Öğretmen görüşmesinde işe yarayan şey tanıyı anlatmak değil, sınıfta ne olduğunu ve ne istendiğini somut söylemek. Üç şey hazırlanıyor: çocuğun sınıfta zorlandığı iki üç somut durum, evde işe yarayan yöntemler ve öğretmenden istenen bir ya da iki uygulanabilir düzenleme. Uzun liste yerine az sayıda, denenebilir istek daha çok sonuç veriyor. Görüşme sonunda kimin neyi yapacağı ve ne zaman tekrar konuşulacağı netleştiriliyor.
Yöntemler3 dkDEHB'li biriyle nasıl iletişim kurulur?
En işe yarayan üç şey: sözlü söylenen her şeyi yazılı da göndermek, tek seferde tek konu konuşmak ve unutmayı umursamamakla karıştırmamak. Geri tepenler ise şunlar: uzun ve çok maddeli talimatlar, ani konu değişiklikleri, 'herkes biraz öyle' gibi geçiştirici cümleler ve unutulan bir şeyi karakter meselesine çevirmek. Sınır koymak da gerekiyor; anlayış göstermek her yükü üstlenmek anlamına gelmiyor.
Yöntemler5 dkDEHB'liler neden çok konuşur?
Çok konuşmak DEHB'nin dürtüsellik boyutuyla ilgili. Aklına gelen düşünceyi geri tutan frenin zayıf çalışması, sözün beklemeden çıkmasına yol açıyor. İkinci sebep çalışma belleği: söyleyeceğini tutamayacağını bilen kişi hemen söylüyor, yoksa kaybolacak. Üçüncüsü ilgi: ilgi duyulan bir konu açıldığında konuşma hızlanıyor. Bunlar nezaketsizlik gibi görünüyor ama mekanizma farklı ve üzerinde çalışılabilir.
Yöntemler5 dkDEHB'de e-posta ve mesaj felci
Kısa bir mesajı haftalarca cevaplayamamak DEHB'de çok yaygın. Sebep işin uzunluğu değil; mesajın açıkken kapanmamış bir döngüye dönüşmesi ve gecikmenin utanç üretip yaklaşmayı daha da zorlaştırması. İşe yarayan yöntemler cevabı kısaltmak, açtığın mesaja tek dokunuşta karar vermek ve geciken mesajlarda uzun özür paragrafı yazmadan doğrudan konuya girmek.
Yöntemler5 dkDEHB'de telefon etmek neden bu kadar zor
Telefon etmek DEHB'de zor, çünkü gerçek zamanlı, geri alınamaz ve hazırlanma imkanı düşük bir iletişim biçimi. Konuşma sırasında hem dinlemek hem cevap kurmak çalışma belleğini zorluyor, kelime bulamama korkusu da kaçınmayı besliyor. En işe yarayan hazırlık şu: aramadan önce söyleyeceğin ilk cümleyi ve soracaklarını yazmak, kalemi de önceden eline almak.
Yöntemler5 dkDEHB ve ilişkiler: görünmeyen emek
DEHB ilişkilerde en çok iki yerde görünüyor: verilen sözlerin tutulamaması ve ev yönetiminin görünmeyen kısmının tek tarafa yığılması. Zamanla bir taraf hatırlatan ve düzenleyen konuma geçiyor, ilişki eşitlikten çıkıp ebeveyn-çocuk dinamiğine kayıyor. Bu iki taraf için de yıpratıcı. İşe yarayan şey daha çok çabalamak değil, hatırlama işini kişiden alıp ortak bir sisteme devretmek.
Yöntemler5 dk