Dikkat Eksikliği (Driven to Distraction)

1994'te yayımlandı ve DEHB'yi geniş bir okur kitlesine anlatan ilk kitaplardan biri oldu. İki yazar da psikiyatrist ve ikisi de DEHB tanılı.

Bugün hâlâ en çok önerilen kitaplardan biri. Bu öneriyi olduğu gibi devralmadan önce ne yaptığını ve ne yapmadığını ayırmak gerekiyor.

İyi yaptığı şey

Tanıtma. Kitabın büyük bölümü vaka anlatılarından oluşuyor ve bu anlatılar iyi yazılmış. Pek çok okur kendini ilk kez burada tanıdığını söylüyor.

Yetişkinleri dahil etmesi. 1994'te DEHB hâlâ çocukluk tablosu sayılıyordu. Kitap yetişkin DEHB'yi görünür kılan metinler arasında.

Utancı azaltması. Tonu suçlamıyor. Yıllarca tembel olarak tanımlanmış birine başka bir çerçeve sunuyor.

Zayıf tarafı

Kanıt yoğunluğu düşük. Kitap büyük ölçüde klinik gözleme ve vaka anlatısına dayanıyor. Bu bir yalan söylediği anlamına gelmiyor; ama hangi iddianın araştırmaya, hangisinin gözleme dayandığı ayırt edilemiyor.

Bazı bölümleri eskimiş. Otuz yıl önce yazıldı. Tanı ölçütleri, ilaç seçenekleri ve kadınlarda DEHB anlayışı o günden bu yana belirgin biçimde değişti. Sonraki baskılarda güncellemeler var ama temel yapı aynı.

Güçlü yanlar anlatısına yaslanma eğilimi. Kitap DEHB'nin olumlu taraflarını öne çıkarmayı seviyor. Bu tonun bir bedeli var; destek ihtiyacını gölgeleyebiliyor.

Ne için okunur

Bu kitabı bir kılavuz olarak değil, bir giriş olarak okumak doğru olan.

Yeni tanı almış biri için, ya da "acaba bende de var mı" diye düşünen biri için iyi bir başlangıç. Kendini tanıma ve utancı azaltma tarafında güçlü.

Sistem kurma, tedavi kararları ve güncel bilgi için yeterli değil. Onun için başka kitaplar var.

Okuması nasıl

Dört yüz sayfa civarı, akıcı ve bölümler bağımsız.

Vaka anlatıları kısa olduğu için aralıklı okumaya çok uygun.

Türkçe çevirisi mevcut; baskıya göre başlık değişebiliyor.

Bende ne bıraktı

Bu kitabı okurken en çok yaptığım şey durmak oldu. Bir vaka anlatısını okuyup kitabı kapatmak, biraz oturmak, sonra devam etmek.

Çünkü kendimi okuyordum.

Kitabın en güçlü tarafı bu. Hallowell ve Ratey teori anlatmıyor, insan anlatıyor. Ve o insanların yaptığı şeyler o kadar tanıdık ki bir noktada "bunu ben mi yazdım" hissine kapılıyorsun.

Bana en çok dokunan taraf ise tonu oldu. Kitap hiçbir yerde suçlamıyor. Yıllarca duyduğum cümlelerin tam tersini kuruyor: sen tembel değilsin, sen umursamaz değilsin, burada tarif edilmiş bir şey var.

Bunu duymak, bilgi almaktan önce gelen bir ihtiyaçtı ve kitap onu karşıladı.

Ama dürüst olmam gerekiyor: kitap bana ne yapacağımı öğretmedi.

Bir sistem kurmak istediğimde bu kitaba dönmedim. Tavsiyeleri genel ve nereden geldikleri belli değil. Hangi cümlenin araştırmaya, hangisinin klinik gözleme dayandığını ayırt edemiyorsun.

Bazı bölümlerin eskidiğini de gördüm. Otuz yıl önce yazılmış ve o günden bu yana tanı ölçütleri de, kadınlarda DEHB anlayışı da belirgin biçimde değişti.

Bir de güçlü yanlar anlatısına yaslanma eğilimi var ve bu beni rahatsız etti. Kitap DEHB'nin olumlu taraflarını öne çıkarmayı seviyor. İyi niyetli ama bedeli var: bir avantaysa neden yardım isteyeyim?

Yine de tavsiye ederim. Bir kılavuz olarak değil, bir kapı olarak. Yeni tanı almış biri için ilk kitap olarak iyi. İkinci kitap başka bir şey olmalı.